Kur’an’dan Sonra İslamiyet İçin İkinci Temel Kaynak Sünnet Kaç Çeşittir?

Son peygamber olan Hz. Muhammed, İslam’ı insanlara öğretmek için gönderilmiştir. İslam’ın ilk kaynağı olan Kur’an-ı Kerim’den sonraki kaynak Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in söz ve davranışlarıdır. En güzel Müslüman olan Hz. Muhammed, İslam için en doğru kararları veren kişidir.

Sünnet nedir? Sünnet, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in yaptığı farz ve vacipler dışında kalan davranışlarıdır. Hz. Muhammed’in sözleri de sünnet olarak geçmektedir. Aynı zamanda İslamiyet anlamına da gelir.

Kur’an-ı Kerim, insana yapması ve yapmaması gereken emir ve buyruklarda bulunur. Bazı durumlarda ise bunların nasıl yapılmasını söylemez. Hz. Muhammed sayesinde Müslümanlar ibadetlerini nasıl gerçekleştireceklerini öğrenmiştir.

Allah’ın en sevdiği kul Hz. Muhammed’dir. Müminler, Hz. Muhammed’e ne kadar benzerse Allah’ın sevgisini de o ölçüde kazanır. Hz. Muhammed’e benzemenin yolu ise Kur’an-ı Kerim’e uymak, sünnetleri örnek almak ve hadis-i şerifleri uygulamaktır.

Kur’an’dan sonra gelen, İslam’ın ikinci kaynağı olan sünnetler kaç çeşittir? Hz. Muhammed’in sözleri, yaptıkları ve takrirlerinin tamamı sünnettir. Sünnet; müekked sünnet, gayri müekked sünnet ve zevaid sünnet olarak üçe ayrılmaktadır.

Müekked sünnet, Hz. Muhammed’in devamlı yaptıklarına denmektedir. Farz olmadığını göstermek amacıyla az defa bu sünnetleri terk etmişliği vardır. İslam için tamamlayıcı bir nitelik taşıyan bu sünnetler, farz ve vacipten sonra gelir.

Gayri müekked sünnet, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in bazen yaptığı bazen de terk ettiği sünnetlere denmektedir. Bu sünneti yerine getiren kimseler sevap kazanır. Yerine getirmezse günah ve kınama almaz.

Müekked sünnet ve gayri müekked sünnet çeşitlerine “hüda sünneti” de denmektedir. Vacip kısmında bulunmayan yardım, ikindi ve yatsı namazlarında kılınan dörder rekatlık sünnetler hüda sünnetidir.

Zevaid sünnet için adet sünneti de denmektedir. Hz. Muhammed’in ibadet dışında yaptığı doğal davranışları için verilen sünnet ismidir. Yemek yemesi, kıyafetlerinin kullanımı, saç ve sakallarının uzunluğu, zevkleri ve sevdiği şeyler bu sünnet türüne örnektir.

Zevaid sünneti uygulamanın dini bir mükkelefiyeti yoktur. Bu sünneti yerine getirmeyen kimseler için dini bir kınama veya ceza bulunmaz. Hz. Muhammed’e olan sevgisinden dolayı onun beşeri davranışlarını örnek alan kimseler ise sevap kazanırlar.

Hz. Muhammed, sünnetleri konusunda “Benim emrettiğim veya nehy ettiğim bir konu kendisine iletildiğinde sakın sizden birinizi, koltuğuna yaslanmış olarak, ‘Biz onu bunu bilmeyiz, Allah’ın kitabında ne bulursak ona uyarız, o kadar.’ derken bulmayayım.” buyurmuştur. (Ebu Davud)

Sünnetin görevleri nelerdir? Sünnet, İslam’ın ikinci yol gösterici kaynağı olarak önemli bir yere sahiptir. Sünnetin Kur’an-ı Kerim karşısında üç görevi bulunmaktadır. Bu görevler tekid, tefsir ve teşridir.

Tekid, Kur’an’da emredilen buyrukların pekiştirilmesidir. Hz. Muhammed bu sünnetleri diğer kimselerin daha çok uygulaması için gerçekleştirmektedir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed, Kur’an’da yasak ve helal olan durumları yeniden dile getirmiştir.

Hz. Muhammed’in, “İslâm beş temel üzerine bina kılınmıştır: Allah’tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın Resulü olduğuna şahitlik etmek, namazı dosdoğru kılmak, zekâtı hakkıyla vermek, Allah’ın evi Kâbe’yi haccetmek ve Ramazan orucunu tutmak.” hadisi bir tekid örneğidir. (Buhari)

Tefsir, sünnetin Kur’an’ı açıklamak için sorumlu olduğu kısımdır. Anlaşılması güç olan, kapalı anlam içeren ayetleri açıklar. Yapılması emredilen ibadetlerin nasıl yapılacağı konusunda Müslümanları bilgilendirir.

Teşri, Kur’an’da bulunmayan konular için hüküm veren sünnet çeşididir. İnsanların her sorusunun ve sorununun cevabı Kur’an’da bulunsaydı, kitabın indirilmesi yüzyıllar sürerdi. Bu sebeple Hz. Muhammed gönderilmiştir.

Sünnetler Kur’an’ı, Kur’an ise sünneti işaret etmektedir. İkisini birbirinden ayırmak mümkün değildir. Kur’an’sız sünneti, sünnetsiz de Kur’an’ı düşünmek mümkün değildir.