Kurban Kesilmesi Caiz Olan ve Caiz Olmayan Hayvanlar Nelerdir?

ID 118653636 © Stock Tr | Dreamstime.com
ID 118653636 © Stock Tr | Dreamstime.com

Kurban, İslam inancında yalnızca ibadet amaçlı belirli ve uygun şartları taşıyan hayvanlardan birinin kesilmesi yoluyla yapılır. Konuyla ilgili Kur’an-ı Kerim’de, “Biz her ümmete kurban kesmeyi meşru kıldık ki kendilerine rızık olarak verdiği kurbanlık hayvanlar üzerine Allah’ın adını ansınlar.” (Hac Suresi, 34. Ayet) buyrulur. Buradan da anlaşılacağı üzere kurban kesmek, tüm ümmetler için verilen bir ibadettir.

Her ibadette olduğu gibi, kurbanın da geçerli olması için belli başlı şartları vardır. Bu bağlamda öncelikle kişinin niyetinin halis olması, sonrasında da kesilen hayvanın dini açıdan uygun olması gereklidir.

Kurbanlık olarak kesilmesi caiz olan ve olmayan hayvanlar hangileridir? Dinimizde üç cins hayvanın kurban olarak kesilmesine izin verilir. Bu hayvanlar; davar, sığır ve deve olarak sıralanabilir. Davar denildiği takdirde koyun ve keçi, sığır denildiği takdirde ise; inek, dana, boğa, manda, düve ve tosun kast edilir. Bu üç cins hayvanın hem dişisi hem de erkeği Allah için kurban olarak kesilebilir. Geri kalan herhangi bir hayvan ise İslami açıdan kurban edilmeye uygun değildir.

Kurbanlık olarak seçilen hayvan hangi özellikleri taşımalıdır? İslam inancında kurban olarak kesilmesi caiz olan hayvanların aynı zamanda kurban edilebilmesi için türlü niteliklere sahip olması gerekir. Bu bağlamda, hayvanın sağlıklı olması ve organ eksikliğinin bulunmaması şarttır.

Kurbanlık olarak seçilen davarlar (koyun veya keçi) yalnızca bir kişi adına kurban edilebilirler. Sığır olarak nitelendirilen hayvanlar ise duruma göre bir kişi için ya da birden fazla kişi için kurban edilebilirler. Bu noktada bir sığırı 7 kişiye kadar ortaklaşa kurban etmek mümkündür.

Kurban ibadetinin bireysel faydaları nelerdir? Kurban kesmek kişiyi hem Allah’a hem de ihtiyaç sahibi olarak nitelendirilen diğer kimselere yaklaştırır. Kur’an-ı Kerim’de yer alan bir ayeti kerimede, “Onların ne etleri Allah’a ulaşır ne de kanları; O’na ulaşacak olan sadece sizin takvanızdır. İşte Allah onları sizin istifadenize verdi ki size doğru yolu göstermesinden ötürü O’nu tazimle anasınız. İyilik yolunu tutanları müjdele!” (Hac Suresi, 37. Ayet) buyrulur.

İlgili ayetten de anlaşılacağı üzere kurban kesmek kişinin Allah’a olan bağlılığının ve takvasının bir simgesidir. Burada yapılan ibadetin gerçekleşebilmesi içinse kişinin kurban etinden bir çıkar gözetmemesi gereklidir. Nitekim kesilen her kurbanın Allah katında karşılığı olmadığı hakkında da “Onlara Adem’in iki oğlunun haberini gerçeğe uygun olarak anlat: Hani ikisi de birer kurban sunmuşlar, birininki kabul edilmiş, diğerininki kabul edilmemişti. Kurbanı kabul edilmeyen, diğerine ‘Andolsun seni öldüreceğim!’ dedi. O da dedi ki ‘Allah ancak takva sahiplerinden kabul eder.” (Maide Syresi, 27. Ayet) buyrulur.

Kurban kesmenin toplumsal yararları nelerdir? Kurban ibadeti, bireysel açıdan faziletli olduğu kadar toplumsal açıdan da oldukça faydası olan bir ibadettir. Bu bağlamda, kurban ibadeti sayesinde toplumsal dayanışma desteklenir ve toplumdaki bireylerin birbirleri ile temas halinde olması sağlanır.

Kurban ibadeti, ekonomik anlamda bireyler arasındaki farklılığın da kısmen giderilmesine destek olur. Allah rızası için, ihtiyaç sahiplerine dağıtılan paylar; maddi gücü yetersiz kimselerin de bu nimetten faydalanmasına olanak sağlar.

Kurban ibadeti, toplumsal dayanışmanın en güzel örneklerinden biridir. Bu ibadeti layığı ile yerine getiren kişi, çevresindeki bir başka kimsenin ihtiyacını kendisininkinden daha fazla önemsemiş olur. Bu sayede toplum içerisindeki paylaşım ruhu ve yardımlaşma da giderek gelişir; bu alışkanlık ise kurban bayramı dışında kalan günlere de yansır.