SalamWebToday Haber Bülteni
Sign up to get weekly SalamWebToday articles!
Üzgünüz, şu nedenden dolayı hata oluştu:
Abone olarak, SalamWeb Şartları ve Gizlilik Politikası 'nı kabul etmiş olursunuz.
Haber bülteni yazıları

Mahalle kültürü ve adabı nasıl olmalıdır?

Toplum 02 Şub 2021
Ahlak
mahalle kültürü
Zekeriya Şen-Unsplash

Yaşanan çevrede komşulara karşı yerine getirilen davranışlar mahalle kültürü ve adabı oluşmasını sağlar. İnsanlar birbirlerine ne kadar güzel davranırsa ilişkiler o derece kuvvetlenerek mahalle adabını korur. Ancak yapılan kötü davranışlar, işlenen suçlar ve gösterilen kötü niyetler mahalle içindeki düzeni bozabilir.

Komşular arasındaki ilişki nasıl olmalıdır? İslamiyet komşuların birbiri üzerinde bazı hakları olduğunu göstererek, bu haklara saygı duyulması gerektiğini öğütler. Hz. Muhammed pek çok hadisinde komşuculuk konusuna değinerek mahalle kültüründe bulunması gerekenleri bildirmiştir. Bu nedenle yaşanan çevrede yapılan davranışlara dikkat etmeli, komşuların birbirilerine olan haklarını korumalıdır.

Komşular ve din kardeşleri İslam’ın en önem verdiği konulardan biridir. Yardımlaşmanın, dayanışmanın, affetmenin, ayıpları örtmenin bir mahalle içinde mutlaka gerekli olduğunu vurgular. Yapılacak ibadetlerde önceliğin akrabalara ve komşulara verilmesi gerektiğini öğütler. Kişinin kendisi için istediği her iyiliği komşusu için de isteyebilmesini gerçek iman olarak görür.

Komşuların duygu ve düşüncelerine değer verilmesi gerekir. Eğer bir mahallede toplumun istemediği bir davranış gerçekleştirilirse huzurun korunması zorlaşır. Ancak doğru yapıldığı, Allah tarafından emredilen bir davranışın yerine getirildiği düşünülürse komşuları uyarmak kişinin görevidir.

Mahalle içinde birlik ve beraberliğin sağlanması kişinin daha rahat yaşayabilmesi için gereklidir. Maddi durumu yerinde olmayan kişilere kalp kırmadan yardım etmek, küçük çocukları sevindirmek kişiye salih ameller kazandırır. Allah’ın sevgisini ve rızasını kazanmak için yapılan davranışlarda mutlaka komşulara da yer verilmesi gerekir.

İslam’ın mahalle kültürü ve adabına verdiği değer nedir?

İnsanların yaşamları çoğu zaman komşuları tarafından bilinir ve görülür. Bu nedenle yapılan her işte dikkatli olmak, mahalledeki düzeni bozmamak gerekir. Yaşanan çevredeki mahalle kültürü ve adabına uygun şekilde davranılmalıdır. Böylelikle kişinin yapacağı yanlış işler komşuları tarafından engellenebilir, kişi günahtan kaçabilir. Hadis-i şerifte şöyle buyrulur:

“Bir Müslüman öldüğünde yakın komşularından üç hane halkı onun iyi bir insan olduğuna şahitlik ederlerse, Yüce Allah da onun için şöyle der: ‘Şahitlikte bulunan kullarımın bildiklerine göre yaptıkları şahitliğini kabul ettim ve kendi bildiklerimi de bağışladım.’” (Ahmet b. Hanbel)

Hadiste anlatıldığı gibi komşuların rızasının kazanılması ahiret hayatını doğrudan etkileyebilir.

Mahalle kültüründe komşuları misafir etmek, onlara ikramlarda bulunmak gerekir. Komşuların bulunduğu ikramlar kötü olsa bile yorum yapılmamalı, hor görülmemelidir. İyi ve kötü günlerinde onları ziyaret etmek, dualara dahil etmek, hediye vermek gerekir. Bu sayede komşular arasındaki birlik ve bütünlük sağlanır.

Mahallelerin kültürleri birbirinden farklı olabilir. Böyle durumlarda başka bir mahalle ziyaret edildiğinde veya bir davete icabet edildiğinde onların adetlerine saygı duyulmalıdır. Yaptıkları güzel işler örnek alınmalı, kötü işlerdense uzak durulmalıdır.

Komşuluğu geliştirmek için neler yapılabilir?

Mahallelerin kendilerine göre komşulukları bulunur. Bu ilişkiler bazen çok sıkı bağlarla kurulurken bazen özensiz bir şekilde yapılır. Böyle durumlarda komşuluk ilişkilerini geliştirmek, samimi bir dayanışma ortamı oluşturmak gerekir. Kişi, kendisine en yakın bulduğu komşusundan başlayarak çeşitli aktiviteler yapabilir.

Komşulukların gelişmesinde uygun görülen kişilerle kurulan ilişkiler sağlamlaştırılmalıdır. Ziyaretler arttırılmalı, yardıma ihtiyacı olanlara yardım edilmelidir. Misafirlere mümkün olduğu kadarıyla ikramlarda bulunmak, misafirperver olmak, güler yüzle davranmak gerekir.

Komşuluk ilişkilerini güçlendiren en temel unsurlardan biri dedikodu yapmamaktır. Yapılan dedikoduları susturmak, ayıpları örtmek, birinin açığını yaymamak her Müslümanın sorumluluğundadır. Mahallede bulunan kültür ve adap İslam’ın önerdiği davranışları yaparak güzelleştirilebilir.

YAZI: İPEK ATACAN