Modern tıbbın atası; ibni Sina kimdir?

Önemli Şahsiyetler Contributor

Batılı devletler tarafından da tanınan İbn-i Sina kimdir sorusu sıkça araştırılan bir kavramdır. Bu bakımdan İbni Sina, İslam çatısında yetiştirilmiş değerli bilim adamlarından biridir. Yaşamı boyunca devam ettirdiği çalışmalarsa yalnızca Müslümanlar için değil tüm dünya açısından bir ışık olarak kabul edilmiştir.

Avicenna olarak tanınırdı…

Asıl adı Ebu Ali Sina olan ve batıda Avicenna olarak tanınan İbni Sina kimdir sorusu sıklıkla sorulmaktadır. Buna göre İbni Sina, İslam’ın Altın Çağı olarak kabul edilen dönemde yaşamış önemli hekimlerden biridir. Ancak kendisi tıbbi bilimler dışında astronomi, felsefe ve metafizik üzerinde de türlü çalışmalar sürdürmüştür. Bu bakımdan hekim sıfatının dışında astronom ve düşünür olarak da isimlendirildiği görülür.

Buhara’da dünyaya gelen ibni Sina saray katiplerinden olan Abdullah bin Sina’nın oğludur. Yetişkinlik dönemine gelinceye kadar babası başta olmak üzere farklı isimlerden türlü konularda ders almıştır. En sonunda Buhara prensini hastalıktan kurtarmıştır. Bu olaydan sonra İbni Sina’ya saray kütüphanesini kullanması yönünde özel bir izin verilmiştir.

İbni Sina’nın tıp dalındaki eğitimi Kuşyar ismindeki bir hekim tarafından verilmiştir. Ünlü tıpçı bu sürede 450 kadar makale yazmış ve bunların yarısı günümüze kadar gelmeyi başarmıştır. İbni Sina’ya ait olduğu bilinen makalelerin bir kısmı felsefe bir kısmıysa tıp dalı üzerinedir.

Gerçek deha ibni Sina bilimleri ne şekilde sınıflandırır?

İbni Sina, bilimleri üç kategoriye ayırmıştır. Kendisinin yaptığı bu sınıflandırma birçok kesim tarafından benimsenmiştir. Bu bağlamda İbni Sina’ya göre bilim; El-ilm ül-esfel, mabad-üt-tabia ve el-ilm ül-evsat şeklinde sınıflandırmıştır. Bu bilimlerse sırasıyla; doğa bilimleri, metafizik ve matematik bilimleri olarak çevrilir. İbni Sina bilimsel çalışmaların dışında müzikle de ilgilenmiştir.

Kaleme aldığı eserleri nelerdir?

İbni Sina yaşamı boyunca yürüttüğü çalışmalar neticesinde çok sayıda eseri kaleme almıştır. Hatta bu eserlerin bir kısmı Batılı üniversitelerde temel kaynak olarak okutulmuştur. Ünlü bilim insanının kaleme aldığı başlıca eserler; El-Kanun fi’t-Tıb, Kitabü’l Necat ve Kitabü’ş Şifa şeklinde sıralanabilir.

Tıpta Kanun olarak çevrilen El-Kanun fi’t-Tıb, tıp bilimine dair bazı bilgiler içerir. İbni Sina’nın bu eseri Batı’da okutulmuş ve kendisinin Avicenna olarak isim yapmasına olanak sağlamıştır. Tıpa Kanun kitabı farklı dillere çevrilmiş ve yaklaşık on kez tercüme edilmiştir.

Kitabü’l Necat’ın anlamı Kurtuluş Kitabı şeklindedir. Bu kitapta İbni Sina metafizik konusunda yapmış olduğu çalışmaların ufak bir özetini sunmaktadır. İşarat ve’l-Tembihat kitabının bir bölümünde de yine metafizikle alakalı bilgilere yer verildiği görülür. Toplamda 20 bölüm içeren bu kitabın diğer konularıysa mantık ve fizik şeklindedir.

Kitabü’ş Şifa, toplamda on bir ciltten oluşan oldukça kapsamlı ve büyük bir eser olma niteliği taşır. Bu kitap içerisinde  İbni Sina’nın üzerinde çalıştığı tüm alanlara dair bilgiler bulmak mümkündür. Fizik, matematik, mantık ve metafizik; Kitabü’ş Şifa’nın temel konuları arasında yer alır. Farklı ciltlerden oluşan bu kitabında tıpkı Tıpta Kanun kitabında olduğu gibi Latinceye çevrildiği bilinir. Bu eser de yine ders kitabı olarak kullanılmıştır.

Sonuç olarak İbni Sina, İslamiyet çatısında büyüyen bir bilim insanıdır. Kendisi ömrü boyunca farklı alanlarda çalışmaya devam etmiş ve yüzlerce esere imza atmayı başarmıştır. Neticede ünü İslam topraklarını aşıp Batı’ya kadar gitmiştir. Kaleme aldığı eserlerin önemli bir bölümü Latinceye çevrilerek ders kitabı olarak üniversitelerde okutulmuştur.