Mümin için islam’da nasihat kavramı nasıldır?

İslam İpek Atacan
islam’da nasihat
Mihrimah Sultan Camii. Emel Mürtezaoğlu-Dreamstime.com

Yol göstermek amacıyla ortaya çıktığı, tecrübe paylaşmaya yaradığı, insanlara faydalı olduğu için islam’da nasihat değerlidir. Allah, Kur’an-ı Kerim aracılığıyla; Hz. Muhammed, hadisleri vesilesiyle insanlara nasihatlerde bulunur. Ancak insanların bilgili oldukları konularda diğer kimselere nasihat vermesi de güzel bulunan bir davranıştır.

Sözlükte nasihat nedir? Birçok anlamı bulunan nasihat kelimesi yaygın olarak bir başkasının iyiliğini istemek anlamında kullanılır. Ne-se-ha veya nush kökünden türeyen bir sözcüktür ve Arapça kökenlidir. Kullanılan diğer anlamları arasında saflık, iyi niyetlilik, iyiliğe yönelme, kötülükten uzak durmaktır.

Nasihatlerde bulunan kimse, karşısındaki insanın iyiliğini düşünerek hareket eder. Deneyimli ve bilgili olduğu konularda yol gösterici davranarak yaşanabilecekler hakkında sahip olduğu tecrübeleri aktarır. Bu bağlamda, önemli işler için karar vermeden önce nasihat almak, bu nasihatleri değerlendirmek gerekir.

Özellikle yaşı ilerlemiş kimseler, genç ve çocuklara hayattan edindikleri tecrübeleri aktarır. Bunu onların iyi niyetlerinin suiistimal edilmemesi, yanlış kararlar vermemeleri, geleceklerini güzel planlamaları için yaparlar. Sevdikleri kimselerin üzülmemeleri için önceden uyararak tercihlerini nasihatlerine uygun şekilde yaşamalarını isterler.

Sünnetlere göre islam’da nasihat vermek ve almak nasıl olmalıdır?

Bir müminin diğer mümini düşünerek hareket etmesi islam’da nasihat kavramını meydana getirir. Allah’ın insana bahşettiği bilgileri diğer kimselerin faydasına kullanmak İslam’ın bir gerekliliğidir. Bu durumu yerine getiren kimseler Allah rızası için iyilikleri yayarken kötülüklerin önüne geçer. Salih ameller edinerek dünya yaşamını güzelleştirdiği gibi ahireti de güzelleştirirler.

Nasihatte bulunacak kimselerin ilk yapması gereken Hz. Muhammed’i örnek almaktır. Konuşmalarında ısrarcı olmamalı, mütevazi davranmalı ve yumuşak sözlerle konuşmalıdır. Söylenilen sözlerin değeri yapılan güzel davranışlar sayesinde daha etkili şekilde anlaşılır. Yukarıdan bakan, aşağılayıcı şekilde konuşan kimselerin sözleri dikkate alınmaz.

Bir nasihatte bulunurken o nasihatin gerçek ve doğru olduğundan emin olmalıdır. Ayrıca konuşmaları kısa fakat öz tutmak gerekir. Nasihatte bulunan kimseler, kendileri uygulamadıkları sürece bir başkasına söylememelidir. Sözün tesirli olması adına güvenirliğini ve tecrübesini kanıtlamış kimseler nasihat vermelidir.

Altın kurallardan biri, nasihat verilen kişiye doğru konuşulmamasıdır. Umumi konuşulan sözler sayesinde nasihati alacak olan kişinin incinmesine engel olunur. Ayrıca, sürekli olumsuzluklardan bahsetmek yerine hem olumlu durumları hem de olumsuz durumları bir arada dile getirmek gerekir.

Nasihat alan kimseler kendisine verilen değerli sözleri can kulağıyla dinlemelidir. Uygulamaya özen göstermeli, kendisine anlatılanlardan mutlaka bir pay çıkarmalıdır. Böylelikle yapılabilecek hataları görüp önlem alabilme şansı bulunur. Nasihat alan kimse hayatı hakkındaki iyi ve kötü sonuçları değerlendirmeden önce karar vermemelidir.

Kur’an-ı Kerim’de nasihat hakkında nasıl buyrulur?

Allah’ın rızasını kazanmak amacıyla insanların birbirlerine öğütlerde bulunması iyi bir ameldir. Müminler arasında kardeşlik duygusunu pekiştirdiği için toplumda huzurun korunmasını sağlar. Ahiret yaşamı için atılabilecek en güzel adımlardan biri nasihattir. Kur’an-ı Kerim’de nasihat veren kimseler için şöyle buyrulur:

“Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et; onlarla en güzel yöntemle tartış…” (Nahl, 16/125)

Ayetten anlaşıldığı gibi insanları İslam’a davet etmek bir nasihattir. Nasihatte bulunan kimsenin güzel konuşması, Allah’ın hikmetinden söz etmesi, kalbinde kötü niyetler bulundurmaması gerekir.

İslamiyet’in kendisi, insanlar için gönderilmiş olan en büyük nasihattir. Kuran ve Hz. Muhammed aracılığıyla insanlara iman etmeleri gerektiği nasihat edilerek her insan Allah yoluna davet edilir. Bu nedenle Allah, kullarının tamamına çeşitli nasihatlerde bulunarak onların iyiliğini ister.