Namaz ve ahlaki olgunluk ilişkisi nasıldır?

Namaz Contributor

Esasen namaz ve ahlaki olgunluk ilişkisi, namazı dosdoğru kılmak ve namazdaki şekil-anlam ilişkisini kavrayarak hayata geçirmekle ilgilidir. Namazın ahlaki olgunluk üzerindeki somut etkisi için, namazın kılınması kadar onun korunması da önemlidir. Öncelikle namazın sunduğu ahlakı yaşama bilincine ulaşmak gerekir. Müminin namaza devam etmesi kadar Me’aric Suresi 34. Ayette bildirildiği üzere ‘Namazın korunması’ da önemlidir.

Namazın korunması demek, namaz yoluyla Allah ile kurulan bağın korunması, namaz dışındaki hayatı da bu bağla düzenlemek demektir. Bu noktada bizden istenen, tıpkı namazda olduğu gibi tüm yaşantımızı da Allah’ın huzurunda olduğumuzu idrak ederek geçirmektir. Namazdaki ilahi bağ yalnız seccadede kalmamalı, hayatın her alanında bizi kuşatmalıdır. Böylelikle İslam’ın müminlerden beklediği ahlaki olgunluk seviyesine ulaşmak mümkün olacaktır.

Namaz ve ahlaki olgunluk ilişkisi nasıldır?

Ankebut Suresi 45. Ayette, namazın insanı çirkin fiillerden ve akla, sağduyuya aykırı olan her türlü şeyden alıkoyduğu ifade edilmiştir. Müminlerin namaza devam etmelerinin yanı sıra ‘namazlarını korumaları’ ahlaki olgunluk üzerindeki olumlu etkisinde büyük öneme sahiptir. Bu manada namazı korumak; namazı dünyevi kaygılardan arındırma duyarlılığıdır. Ahlaki boyutu göz ardı edilen bir namaz, müminin ruhunu saflaştırması, zihnen ve ruhen Allah’a yaklaşması konusunda bir fayda sağlayamaz.

İnsan Allah’a yaklaştığı, O’na karşı kendini sorumlu hissettiği zaman, ahlaki olgunluk mertebesinde aşama kaydeder. Namaza devam eden ve onu koruma bilincine sahip olan müminler, kendilerini bekleyen hesap gününün idraki içerisindedirler. Yalnızca günde beş vakitli bir disiplinle kılınan namazlarda değil tüm zamanlarda Allah’a karşı olan sorumluluklarını yaşarlar. Bu ahlaki ve vicdani olgunlukla ilahi duyarlılığı edinirler. Böylesi bir duyarlılığa erişenler, çevrelerindeki insanlara hatta tüm canlılara karşı sorumluluk hisseder, ahlaki olgunluğa sahip olmanın derinliğini yaşar ve yaşatırlar.

Namazın ahlaki değerlerin korumasındaki önemi

Mü’minun Suresi 5 ve 6. Ayetinde; namaz kılan kişilerin iffetlerini korudukları, nikahı dışındakilere karşı da isteklerini frenledikleri vurgulanmıştır. Bu ayetten yola çıkarak namaz kılan müminlerin iffet, namus gibi ahlaki değerler başta olmak üzere toplumun devamlılığını oluşturan değerleri korumak için hassas davranmaları beklenmektedir. Manevi olgunlaşma, bu erdemler ışığında gerçekleşir. Birey ve toplumlar edep ve haya değerlerini kaybederse, toplumsal düzenin ve birliğin sağlanması mümkün değildir. İnsanları olumsuz davranışlardan uzaklaştırmada edep ve haya değerlerinin etkisi, yüzlerce polisin etkisinden daha güçlüdür.

Namaz aynı zamanda tövbe gücünü geliştiren ruhsal bir dönüşüm sürecidir. Namazda bağışlanma dileyen, hatalarını sorgulamayı öğrenen, kendi nefsini hesaba çekebilen insan, kendini olumlu bir ahlaka yönlendirerek yenileyebilecek olgunluğa da erişir. Tövbe ve ruhsal dönüşüm evresinde birey, hatalarını fark ederek olumsuz davranışlarını olumlu yönde düzeltme şansını elde eder.

Kendisiyle birlikte, ahlaki olgunluğa sahip tüm inanan insanların Allah’ın merhameti ile bağışlanacağı düşüncesiyle ümitlenir, yenilenir, ruhsal dönüşümü olumlu yönde güçlenir. Namazdaki tövbe bilincinin önemi; bu umut duygusu ile yenilenme bilincini içermesinden kaynaklanır.

Sabır gücünü geliştirmesi nasıldır?

Namaz, Allah’ın huzurunda olma sorumluluğuyla olumsuz duygu ve düşünceleri kontrol etme ve irade gücünü terbiye eder. Öfkeli, yıkıcı, kötü özellikleri ve davranışları kontrol etmeyi sağlar. Bakara Suresi 45. Ayette ‘inananların, namaz ve sabırla Allah’tan yardım dilemeleri’ buyurulmaktadır.  Çünkü namaz, sabrı kuvvetlendirerek iradeyi harekete geçirir; olumsuz duygu ve düşünceleri kontrol etmeyi sağlar. Namaz ve ahlaki olgunluk ilişkisinin temelinde tövbe ve sabır vardır.

“Vay o namaz kılanların haline ki, insanlara yapılacak en ufak bir iyiliği men ediyorlar.” (Maun, 5-7. Ayet)

Namaz sayesinde Allah’a karşı sorumluluğunu hatırlayan insanın, başkalarıyla dayanışma, yardımlaşma ve paylaşma içerisinde olması da beklenmektedir. Namazda olduğu gibi hayatın her anında huzurda olma bilinci çok yönlü bir ahlaki olgunluğa erişme halidir.