Öfke Kontrolü Sağlamak İçin Başvurulabilecek Yollar Nelerdir?

ben-white-1zA_mC846yU-unsplash
Fotoğraf: Ben White-Unsplash

Öfke, yaşanan bazı olaylar karşısında hissedilen şiddetli kızgınlık duygusu olarak ifade edilir. Kişinin kendiyle alakalı bir durum karşısında öfkelenme ihtimali olduğu gibi, başka birisi ile ilgili olaylara öfkelenme ihtimali de vardır. Öfke, dinimiz açısından hoş görülmeyen bir duygudur. Bununla ilgili Kur’an’da geçen ayetlerin çoğunda da öfkesini kontrol edebilen insanların övüldüğü görülür.

Kur’an-ı Kerim’de öfke kavramı nasıl işlenir? Öfke, manevi ve ahlaki eksikliklerden ötürü ortaya çıkan bir durumdur. Bu bağlamda, öfkelendiği için geri dönülmez hatalar yapan insanları görmek de mümkündür. Kur’an-ı Kerim içerisinde öfke ve takva kavramları bir arada anlatılır. İlgili ayeti kerimede “Onlar bollukta da darlıkta da Allah yolunda harcarlar, öfkelerini yenerler, insanları affederler. Allah işini güzel yapanları sever.” (Al-i İmran Suresi, 134. Ayet) buyrulur.

Takva sahibi olmak, cennete ulaşabilmenin bir yoludur. Bu bağlamda, kişinin takva sahibi olup olmadığı öfkelendiğinde nasıl davrandığına bakılarak anlaşılabilir. Bu kimseler öfkelendiklerinde bunu bastırırlar ve hatası olan kişileri de affederler. Affetme duygusu ile birlikte kişinin duymakta olduğu kin ve intikam gibi diğer duygulara da son verilir. Bu sayede kalbin manevi hastalıklara yakalanma riskinin de önüne geçilir.

Peygamber Efendimiz öfkeyle ilgili hangi öğütlerde bulunur? Öfke, kontrol edilemediğinde kişinin kendisine ve çevresindeki diğer insanlara huzursuzluk veren bir durumdur. Bu sebeple de öfkelenilen zamanlarda iradeden destek alarak bunun bastırılması gerekir. Peygamber Efendimiz, öfkesini kontrol etmek isteyenlere “Ben bir kelime biliyorum ki, eğer şu adam o kelimeyi söylese muhakkak öfkesi geçer. O kelime: ‘Euzü billahi mineş-şeytanirracim’ sözüdür.” (Müslim) diyerek öğüt verir. Bir başka hadisinde de şöyle buyurur: “Kuvvetli ve kahraman pehlivan, herkesi yenen kimse değildir. Kuvvetli ve kahraman pehlivan ancak öfke zamanında nefsine malik olan ve öfkesini yenen kimsedir.” (Müslim)

Öfkeyi kontrol etmenin başlıca yolları: Öfke, hissedilmeye başlanan anda bastırılması gereken bir duygudur. Aksi hissedilse de, bu anlarda uygulanabilecek bazı davranışlar ile öfkenin kontrol edilmesi mümkündür. Bu davranışlardan ilki öfke hissedildiği anda nefes alıp vermeye odaklanmaktır. Nefes egzersizleri sırasında vücuda sakinleşmesi için sözlü telkinlerde bulunmak da oldukça işe yarayan bir yöntemdir. Öfkeyi dışa vurmak da öfke kontrolü sağlamanın bir diğer yoludur. Ancak bu noktada, dışa vurumun sağlıklı bir şekilde yapılması gerekir. Bu bağlamda, ilk öfke krizi geçene kadar beklenmeli ve sakinleşme sağlandıktan sonra karşı tarafla iletişime geçilmelidir. Kişinin doğru sözcükler seçerek, kendini ifade etmesi problemin daha kolay çözülmesine yardımcı olur.

Öfke anlarında vücudu yormak, zihnin dağılmasına ve enerjinin bu şekilde harcanmasına imkan verir. Bu kapsamda, öfkelenen bir kişi yürüyüş tarzındaki aktivitelere yönelebilir. Bu tarz aktiviteler kişinin rahatlamasına sebep olur. Üstelik bunlar sayesinde vücuda serotonin hormonu salgılanır ve hissedilen gerginlik de aynı oranda azalmaya başlar.

Öfke, tekrar eden krizler neticesinde kişiyi kontrol etmeye başlayan güçlü bir duygudur. Zaman içerisinde de kişiyi nefret ve kin gibi kötü diğer duygulara yönlendirir. Oysa affetmeyi öğrenmek hem bu kötü duygulara esir olmaktan korur hem de kişinin öfkesini yenebilmesine yardım eder. Bu bağlamda, kişi zarar gördüğü insanlara kin beslemekten vazgeçmeli her iki taraf için de bir çözüm yolu bulmaya çalışmalıdır. Mizah, böyle durumlarda kişiye en fazla yardımı dokunabilecek eylemdir. Bu sebeple herhangi bir gerginlik durumunda ufak espriler yaparak ortam yumuşatılabilir ve sinirlerin de gevşemesine yardım eder.