Okul Başarısında Ailenin Rolü

dreamstime_xs_132010053
Fotoğraf: © Zurijeta | Dreamstime.com

Aile, çocuklar için temel eğitim kurumu; anne ve babalar da çocukların ilk rol modelleridir. Bu bağlamda, aile hem okul hayatında başarılı hem de dini bilinci tam olan çocukların yetiştirilmesi konusunda oldukça büyük bir öneme sahiptir. Akademik düzeyde yapılan araştırmalar anne ve babanın çocuk üzerindeki ilgisinin çocuğun zihinsel gelişimini doğrudan etkilediğini kanıtlıyor.

Peygamber Efendimiz, “Hiçbir baba çocuğuna güzel ahlaktan daha hayırlı bir miras bırakmamıştır.” (Tirmizi) buyurmuştur. Buradan yola çıkarak ahlaklı bir birey yetiştirmek ailenin vazifesidir diyebiliriz. Ahlaki yönden ve duygusal anlamda ailesi tarafından tamamlanan bir çocuğun okul başta olmak üzere hayatın tüm alanlarında başarılı olması beklenir.

Okul başarısında anne ve baba kontrolünün önemi nedir? Anne ve baba kontrolü çocuğun kişisel gelişimi ve okul başarısının temellerini belirler. Çocuk, gelişim çağını aşana kadar kendi sınırlarını anne ve babanın gözetiminde keşfeder. Burada ebeveynler tarafından izlenen yanlış yollar kişilik bozukluklarına neden olur. Dolayısıyla da okul başarısı düşük öğrencilerle karşılaşma ihtimali artar.

Çocuğun, olgunluk dönemine erişinceye kadar temel eğitimi ebeveynler tarafından verilir. Bu bağlamda, dinimizin de öğütlediği şekilde çocukla çocuk olmak ve onlarla sohbet etmek gerekir. Akşam yemeklerinden sonra ailece yapılan sohbetler, aile ilişkilerinin gelişmesine ve çocuğun zihinsel gelişimi desteklemeye yardımcı olur. Aile içi iletişimlerin yüksek olduğu bir ortamda büyüyen çocuk psikolojik açıdan sağlıklı bir bireydir. Bu çocukların okul başarısı bu durumdan doğrudan etkilenir.

Okuldaki başarısızlığın olası nedenleri nelerdir? Bir çocuğun okuldaki başarısını artırmak için öncelikle başarısızlığa sebep olan faktörün tespit edilmesi gerekir. Okul çağındaki çocukların başarısızlık sebepleri incelendiğinde bunların genellikle aile kaynaklı olduğu görülür. Aile faktörüyle görülen başarısızlık sebeplerinin belli başlı olanları şunlardır: Anne ve baba tarafından çocuğa karşı sergilenen ihmalkar tavırlar. Aile içi iletişimin sağlıklı bir biçimde gerçekleştirilememesi. Kardeşlerden biri ile daha fazla ilgilenilmesi ve  kardeşler arasında ayrımcılık yapılması. Aile içinde çocuğa karşı sözlü ve fiziksel şiddet gösterilmesi. Çocuk üzerinde oluşturulan aşırı beklenti hali. Anne ve babanın okula karşı negatif ve önemsemez tutumları. Çocuğun yalnızca derse yönlendirilmesi; müzik, resim ya da benzeri sanatsal faaliyetlerin kısıtlanması.

Çocuğun okul başarısına katkıda bulunmak için neler yapılabilir? Çocuğun okul başarısı; okul, öğrenci ve aile üçgeninde belirlenir. Bu üçgende yer alan tüm elemanların kendi sorumlulukları vardır ve biri diğerinin sorumluluğunu yerine getiremez.

Çocuk, gelişiminin her anında ailesinden ilgi, sevgi ve şefkat bekler. Bu ihtiyaçları ailesi tarafından karşılanan çocukların girdikleri işlerde yakaladıkları başarı oranı da daha yüksek olur. Bu bağlamda, çocuğunun eğitim alanında başarılı olmasını isteyen aileler, öncelikle onlara sevildiklerini hissettirmeli. Bunun dışında anne ve babalar tarafından çocuğun okul başarısını artırmak için uygulanabilecek davranışlar ise şu şekilde sıralanabilir: Çocuğun hedef belirlemesine ve yetenekli olduğu konuları keşfetmesine yardımcı olmak. Belirlenen başarı hedeflerinin kısa vadeli olmasını sağlamak. Okul tarafından düzenlenen toplantı ve etkinliklere katılarak çocuğun durumu hakkında bilgi almak. Başarılı olunan sınav ya da proje sonrasında çocuğu tebrik etmek, istediği bir hediye ile gerekirse onu ödüllendirmek. Çocuğun arkadaş çevresini tanımak, okula gidiş ve dönüş saatlerini takip etmek. Çocuğu okumaya yönlendirmek için örnek davranışlar sergilemek ve aile genelinde okuma saati oluşturmak. Çocuğun yapamayacağı işler konusundaki beklentileri dile getirmemek. Sürekli ders çalışması için onu zorlamamak ve her istediğini kısıtlamamak. Çocuklar arasında başarı ve başarısız ayrımı yapmamak. Öğüt vermek yerine çocuğa örnek olacak davranışlar sergilemek.

Aslında çocukların ihtiyacı olan iki temel şey vardır: Kendilerini güvende hissedebilmek ve sevgi. Bu iki olguyu çocuğunuza en iyi şekilde verebiliyorsanız ileride çocuğunuz başarılı ve her şeyden önemlisi huzurlu ve mutlu bir yetişkin olacaktır.