Oruç tutulamayan durumlar hangileri?

Oruç 29 Nis 2021 Contributor
çalar saat
Tetiana Kreminska-Dreamstime

Esasen oruç tutulan ve oruç tutulamayan durumlar, özellikle Ramazan ayı yaklaştığında sıklıkla araştırılır. İslam inancı, Müslümanlara ibadetlerde türlü kolaylıklar sağlar. Ayrıca oruç için yükümlü sayılmayan birtakım haller de ibadetlerde sağlanan bu kolaylığın bir örneğidir.

Yükümlülük şartlarına göre oruç tutulamayan durumlar nelerdir?

Yolculuk, hastalık, yaşlılık, zor bir işte çalışmak ve diğer bazı sağlık durumları; oruç tutulamayan durumlar için başlıca sebeplerdir. İslam inancında seferilik konusu özellikle namaz ve oruç ibadetlerinde ön plana çıkar. Bu bakımdan, doksan kilometre ve üzeri yolculuklarda kişinin niyet etmeyebilir. Ancak durum, yolculuk öncesinde niyet edenler için farklıdır. Seferi haldeyken orucun bozulma durumundaysa herhangi bir kefaret gerekmez, ancak orucun kaza edilmesi gerekir.

Hastalık durumuyla ilgili hususlar da yolculuğa benzer şekildedir. Bu bakımdan, hasta olan ya da hastalığın iyileşmesinin engellendiği durumlarda oruç tutulması zorunlu değildir. Hasta iyileştikten sonraysa bunların kaza edilmesi gerekir.

Ömrü yeten her insanın bir vakitte erişeceği yaşlılık hali de oruç tutulamayan bir durum olarak görülür. Yaşlılığı sebebiyle oruç tutamayan ancak mali durumu iyi olan kimselerin borçları için fidye vermesi mümkündür.

Her ne kadar ibadete engel olacak ağır işlerde çalıştırılması doğru olmasa da, yaşam şartları insanları türlü durumlara sokabilir. Ağır ve meşakkatli bir işte çalışan kimsenin orucunu bir sonraki vakitte tutmak üzere kazaya bırakmasında bir sakınca olmadığı bildirilir.

Kur’an-ı Kerim’de ne denir?

Kur’an-ı Kerim içerisinde yer alan surelerin bir kısmında ibadetlerle ilgili bilgilere yer verilir. Buna göre, oruç tutulamayacak durumlar Bakara Suresi içerisinde şöyle buyrulur:

“Ey iman edenler! Sizden öncekilerin üzerine yazıldığı gibi sakınasınız diye sizin üzerinize de sayılı günlerde oruç yazıldı. İçinizden hasta veya yolcu olan, başka günlerden sayısınca tutar. Orucu tutmakta zorlananlar için bir yoksulun (günlük) yiyeceği kadar fidye yeterlidir. Bir iyiliği mecbur olmadan yapan için bu (yaptığı) iyidir. Ama orucu tutmanız –bilirseniz- sizin için daha hayırlıdır.” (Bakara Suresi, 183 ve 184. Ayet)

Bu ayeti kerimeden de anlaşılacağı üzere hastalık ve yolculuk oruç tutulamamasını gerektiren haller arasındadır. Kişi, durumuna göre tutamadığı oruçlarını bir başka vakitte kaza edebilir ya da bunların yerine fidye verebilir.

Oruç tutulamayan diğer sağlık durumları neler olabilir?

Kadınların hamile ya da çocuk emziriyor olması da oruç tutulmaması için bir sebep olabilir. Buna göre, oruç tutma durumda anne veya bebeğe herhangi bir negatif etki yansıması durumu elverişsiz sağlık durumları arasında kabul edilir. Bu kişiler de sağlık durumları düzeldiği takdirde tutamadıkları oruçlarını kaza ederek borçlarını ödeyebilirler.

Kısacası, Ramazan ayı için farz kılınmış bedeni bir ibadet de oruçtur. Bu ibadeti yapmak için yükümlü sayılan Müslümanların birtakım şartları taşıyor olması gerekir. Dolayısıyla kişinin oruç tutamayacağı bazı durumlar içerisinde bulunması da mümkündür. Böyle durumlarda kişi şartları düzeldiği bir vakitte oruçlarını kaza edebilir veya imkanı elverdiği takdirde fidye ödeyebilir.

İslam evrensel anlamda bir kolaylık dini olarak tanınır. Bu kolaylık genellikle farz ibadetlerde açıkça sağlanmış bir durumdur. Oruç ibadeti için yükümlünün orucunu tutmayacağı ya da erteleyebileceği başlıca durumlar; yolculuk, yaşlılık, elverişsiz sağlık durumları, hastalık ve ağır işlerde çalışmak olarak özetlenebilir. Her ne kadar ibadetleri geciktirmeden vaktinde tamamlamak hayırlı sayılsa da, söz konusu durumlarda orucu kazaya bırakmaya izin verilmiştir.