Osmanlı Devleti ve İslam Dini

dreamstime_s_9568870
Dolmabahçe Sarayı. 9568870 © - Dreamstime.com

İslam dini ve Osmanlı… Tarih sayfalarına kazınmış en köklü Müslüman-Türk devleti Osmanlı’dır ve bu devlet İslamiyet inancı baz alınarak yönetilmiştir. Osmanlı Devleti’nin, bir imparatorluğa dönüşmesindeyse İslam dini büyük bir faktördür. Buna göre İslamiyet; siyasi, sosyal ve askeri alanların her birinde kendini göstermiştir.

Yönetim şekliyle Osmanlı İmparatorluğu’nun detayları: Osmanlı, çeşitli etnik grupların bir arada yaşadığı geniş topraklara yayılmıştır. Buna göre İslamiyet, devlet sınırlarında en yaygın yaşanan dindir ve yönetim şekli de İslam dini esaslarına bağlı olarak devam ettirilmiştir.

Osmanlı’da hilafet kavramı nasıldır?

Osmanlı Devleti’nin siyasi yönetiminde Hilafet anlayışı vardır. Halifelik olarak da bilinen bu yapı, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in vefatından sonra ortaya çıkmıştır. Bu yönetim şekli, temeli korunarak zaman içerisinde bazı değişiklere maruz kalmıştır. Osmanlı Devleti de hilafet esaslı yönetilen bir din devleti olma özelliği taşır.

Osmanlı yönetiminde dikkat çeken bir detay, İslam dini ve siyasi otorite arasındaki ilişkidir. Buna göre İslamiyet öncesi Türk devletlerinde görülen Kut anlayışının bir benzeri olduğu söylenebilir. Yani, Osmanlı padişahları yüksek bir dini kimliğin de sahibidir.

Osmanlı padişahlarının dini kimliğiyle ön plana çıkmasının etkileri nelerdir? Kut anlayışında, hükümdarlık yetkisinin tanrı tarafından verildiğine inanılır. Bazı Osmanlı padişahlarında da bu inancın işaretlerine rastlanır. Hatta bunlardan bir kısmının kendilerini “Allah’ın dünyadaki gölgesi” olarak gördükleri bilinir.

Osmanlı padişahları ve adalet kavramı nasıldır?

Devlet yöneticilerinin İslam dini konusunda böyle bir kimliği olması otorite açısından oldukça etkili olmuştur. Bu kimlik sayesinde halkın, Osmanlı padişahlarına olan güveni daha sorgusuz bir hale bürünmüştür. Saltanat başındaki hükümdarlar, devlet yönetiminde adaletli davranmaktan sorumludurlar. Halkın sorumluluğu da padişaha itaat etmektir. İslam dini esaslarından olan adalet çok büyük önem taşır.

Osmanlı padişahlarının dini tarafları: Osmanlı padişahları, İslam dini ile alakalı temel ve ileri düzey eğitimleri daha şehzadelik döneminde almaya başlarlar. Buna göre şehzadelere verilen başlıca eğitimler; Kur’an-ı Kerim, hadis ve fıkıh şeklinde sıralanabilir. Uzunca yıllar dini eğitim alan şehzadeler, tahta geçtikleri zaman da bu eğitimleri çeşitli devlet işlerinde kullanırlar.

Devletin İslamiyet ile yönetildiği gösteren uygulamalar nelerdir?

Şehzadelerin tahta çıkacakları zaman kılıç kuşanmaları, Osmanlı Devlet’inin İslam dini tarafının ilk göstergesidir. Kılıç kuşanma töreni ilk defa Fatih Sultan Mehmet için ve Eyüp Sultan Camisi’nde yapılmıştır. Bundan sonra da bir gelenek halini alarak asırlarca devam etmiştir.

Kılıç kuşanma merasimi boyunca padişah, şeyhülislam tarafından kuşandırıl ve bu esnada genellikle dört büyük halifenin kılıçları kullanılırdı. Tören boyunca dua etmeye de devam edilirdi. Bunun yanı sıra Osmanlı padişahlarının kendi adlarına vakıflar kurması da İslam dini ile alakalı bir diğer uygulamadır.

Devlet içerisinde yardıma ihtiyacı bulunan halk, vakıflar tarafından destek alırdı. Bu yardımlar Osmanlı padişahlarının dini tarafının bir göstergesidir. Çünkü yardımlaşma ve dayanışma, İslamiyet inancının temelinde yer alan unsurlarıdır. Padişahların dini ve toplumsal konudaki yaklaşımları, davranışlarında fark edilebilir seviyededir.

Osmanlı’da hoşgörü anlayışı nasıldır?

Hukuk kurallarında adaletli yönetim ve zulme uğrayan mazlum için devlet büyüklerinin cezalandırılması; Osmanlı padişahlarının manevi değerlerinden kaynaklı bir durumdur. Buradan anlaşılacağı üzere makam ve mevki fark etmeksizin suçlunun cezası verilir ve mazlumun yanında durulurdu. Bu davranış, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in daha genç yaşlardayken benimsediği bir durumdur. Kendisinin mazlumun yanında olabilmek için bir cemiyetin toplantısına katıldığı da bilinen bir durumdur.

Gayrimüslimlere karşı izlenen tutum da Osmanlı Devleti’nde yer alan hoşgörünün bir işaretidir. Bu bağlamda, İslamiyet dışındaki bir dine mensup olanlara da ibadet etme hakkı tanınmıştır.

 

İlgili makaleler
Mezopotamya Uygarlığı, Mardin. Tarih Şebnem Kırcı 20-Eki-2020 Mezopotamya Uygarlıkları Nelerdir? diego-jimenez-VDOHQLuYwy8-unsplash Tarih Şebnem Kırcı 12-Eki-2020 Çin’de İslamiyet ve İslam Dini Tarihi
Görüş
Görüş 30-Eyl-2020
İpek Atacan
Yazar

Kuran-ı Kerim, İslamiyet’in temel unsurudur ve ayetlerin tefsir yorumlaması yapılırken tarihten faydalanılır. Tarih, insan toplumlarının geçmişten bugüne taşıdıkları olay ve tecrübeler bütünüdür.

Devamı Devamı
dreamstime_s_32865992 Tarih İpek Atacan 26-Eyl-2020 Osmanlı Padişahlarının Ehli Beyt Kavramına Karşı Duyduğu Muhabbet Nasıldır?