Peygamberimiz Hısım Akraba, Komşuya Nasıl Davranılmasını Öğütler?

ID 64624181 © Seqoya | Dreamstime.com
ID 64624181 © Seqoya | Dreamstime.com

İslam sevgi dinidir. Müslümanlar arasında kardeşliği ve iyi geçinmeyi esas alır. Fakat bazı durumlarda kişiler arasında husumet yaşanabilir. İnsanlar, kendisine yapılan kötü söz ve davranışlara maruz kalabilir.

Hısım nedir? Hısım, insanların kan bağı ile sahip olduğu yakınlarına verilen isimdir. Anne, baba, çocuk başta olmak üzere kan bağı olan tüm akrabalar hısım sayılır. İslam, akrabalarla olan ilişkiye önem verir. Yardımda bulunulacağı zaman öncelik akrabanındır. Akrabaları ziyaret etmek, onlarla ilişkiyi kesmemek her Müslümanın görevleri arasındadır.

Peygamber Efendimiz hısımlarına nasıl davranırdı? Hz. Muhammed ümmetleri tarafından sevilmekte, ümmetlerini de sevmektedir. Aralarında kan bağı olmayan kimselere karşı bile iyi olan Peygamber Efendimiz, hısımları tarafından da sevilmekteydi. Hz. Muhammed hısım akraba ve komşularla olan ilişkileri güzel tutmayı önerirdi. Hadis-i şerifinde “Allah’a ve ahiret gününe iman eden kimse akrabasına iyilik etsin.” buyurmaktadır. (Buhari)

Hz. Muhammed kendi vazifesi hakkında Allah’ın kendisini “Akrabayı koruyup gözetmek, putları kırmak ve Allah’ın bir olduğunu ilan edip O’na ortak koşulmaması gerektiğini anlatmakla görevlendirdi.” buyurdu.

Hz. Muhammed muhtaçlara yapılan ibadetlerde önceliğin akraba olmasını önermiştir. Verilen sadakalar ve zekatlar öncelikli olarak hısım akraba ve komşuya verilmelidir. Her Müslüman kendi çevresi başta olmak üzere yardımlarda bulunursa, toplumdaki birlik ve beraberlik sağlanır.

Akraba ve komşulara iyi davranışlarda bulunmak, hal ve hatırlarını sormak gerekir. Her konuda olduğu gibi, bu konuda da Hz. Muhammed’in davranışları ve sözleri dikkate alınmalıdır. Peygamber Efendimizin hısım akraba ve komşular için pek çok hadisi bulunmaktadır. Hz. Muhammed, “Yoksula verilen sadaka bir, akrabaya verilen ise iki sadaka sevabı yerine geçer: Biri sadaka sevabı, öteki de akrabayı koruyup gözetme sevabıdır.” buyurmuştur. (Tirmizi)

Hısım akraba ve komşular ile ilişkileri iyi tutmanın İslam’da mükafatları vardır. Bir hadiste ise Hz. Muhammed, “Rızkının genişlemesi ve ömrünün uzaması kimi sevindirirse, akrabayı ziyarete (devam etsin).” buyurmuştur. (Buhari)

Akrabaya iyilikler yapmayı, onların kusurlarını örtmeyi Allah emretmiştir. Kur’an-ı Kerim’de bu konu ile ilgili bulunan ayetlerden birinde, “Allah’a kulluk edin ve O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Ana babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, yakın komşuya, uzak komşuya, yakın arkadaşa, yolcuya, ellerinizin altında bulunanlara iyi davranın…” buyurulur. (Nisa, 4/36)

Sıla-ı Rahim ne demek? Hısım akraba ve komşuya yapılan ziyaretler, toplantılar ve iletişimlere sıla-ı rahim denmektedir. Sıla-ı rahim, akraba ve komşular ile olan ilişkileri iyi tutmak, onları gözetmektir. Müslüman kimseler, yakınları ile alakayı kesmemeli ve aralarını güzel tutmalıdır.

Akrabalık ilişkileri İslam’da önemli yer tutar. Bu sebeple sıla-ı rahimden ayrılmamak gerekir. Akrabalık ilişkilerinin iyi olması için karşılıklı sevgi ve saygı gerekir. Sıla-ı rahimde bulunan kimseler, Allah’ın rızasını almaktadır.

Hısım akraba ve komşu ile ilişkiyi kesmenin hükmü nedir? İslam’da özellikle hısım olan kimselerin birbiri ile iyi geçinmesi gerektiği buyrulur. Akraba ile iyi geçinen kimselerin ömrünün uzaması, bolluk berekete sahip olması, günahlarının affedilmesi gibi mükafatları vardır. Hısımları ile kötü geçinen, onlarla görüşmeyi kesen kimseler için cezalar bulunmaktadır. Hz. Muhammed “Her cuma gecesi insanoğlunun amelleri Allah’a arz olunur. Ancak akrabasıyla alâkasını kesen kimsenin amelleri kabul edilmez.” (İbni Hanbel) buyurmuştur.

İnsan, toplum içinde yaşayan bir varlıktır. Bu sebeple yalnız değildir, çevresinde birileri vardır. Eşi, ailesi ve akrabasıyla birlikte bu topluma uyum sağlayan Müslümanlar, İslam’ın emrettiği gibi çevresindeki kimselerle iyi geçinmelidir. Yapılan her amelin ahiret günü karşılığı olacağı için, sevilmese bile akrabayla sıla-ı rahim içinde olunmalıdır.