Pompei kavmi helakı insanlığa ne öğretti?

Tarih 04 Oca 2021 Contributor
Görüş
dreamstime_s_197691216
@Maudanros-Dreamstime.com

Roma İmparatorluğu toprakları içinde, Napoli şehrine yirmi beş kilometre uzaklıkta bir bölgede yaşamış olan Pompei kavmi, hayli ilgi çekici bir yok oluş öyküsüne sahiptir. Bu kavmin var oluş ve yok oluş öyküsünün kalıntıları 1749 yılında tesadüfen keşfedilmiştir. Taş kesilmiş insanların şehridir. Elbet günümüze kadar ulaşması da yüce Rabbimizin bir hikmetidir. Kur’an-ı Kerim’de anlatılan helak edilme anlatımlarının vücut bulmuş halidir.

Bu kavmin hikayesi oldukça ilgi çekici, kalıntıları dehşet vericidir. Unesco Dünya Miras Listesi’nde yer alır. Toprakları içinde yer aldığı İtalya’ya her yıl iki milyondan fazla turist çekmektedir.

Pompei kavmi hangi tarihlerde yaşamıştır?

Antik Roma’nın bu gizemli halkının yaşadığı şehrin M.Ö. beş bin yılında kurulduğu tahminler arasındadır. Kayıtlara göre Vezüv yanardağı eteklerinde bulunan antik kentin nüfusu yirmi bin civarındadır. Vezüv yanardağının patlamasıyla oluşan felaket günüyse on altı bin kişinin öldüğü belirtilmektedir. Tarihçiler Pompei’nin yaşam alanı olarak Romalı zenginlerin dinlenmek ve eğlenmek için gittikleri bir belde olduğunu belirtmişlerdir. Mimari olarak görkemli yapılar, her sokak başında çeşmeler dikkat çekicidir. Kentin su ihtiyacını gidermek için iyi bir alt yapıya sahip olduğu gözlenmektedir.

Halkın yaşam şekli nasıldı?

Gün yüzüne çıkarılan eserlere bakılırsa halk köleler ve efendilerden oluşmaktaydı. Görkemli evlerde oturan efendileri yeme içme ve cinsellikte aşırılıkları olduğu bilinmekte. Bunlara kanıt olarak, çıkarılan fresklerde sapkın cinsel temaların, büyük sofraların resmedilmesi olarak gösterilmektedir.

Tarihçiler Pompei’nin Antik Roma İmparatorluğunun yaşam şeklindeki dejenerasyonun en tipik örneği olduğunu, fuhşun yaygın olduğu kentte hemen her sokakta bir umumi ev bulunduğunu belirtmekteler.

Kayıtlara göre taşlaşmış Pompei kavmi zenginlerinin para karşılığı köleleri dövüştürdüğü, bu dövüşlerin mutlaka bir kölenin ölmesiyle sonuçlandığı, kente olan ilginin fuhşun yanı sıra bu insanlık dışı köle dövüşleri olduğu belirtilmekte. Denize yakınlığı sebebiyle iyi bir ticaret merkezi olan Pompei’de kasaların olduğu, kasaların içlerinde para ve borç senetlerine rastlandığı belirtilmekte.

Pompei’de ki felaket nasıl oldu?

Tarihler M.Ö. yirmi dört Ağustos’u gösterdiği gün Vezüv Yanardağı büyük bir gürültüyle patladı. Bir anda her yer kül bulutu içinde kaldı. Uzmanlar patlama sırasında ortaya çıkan gazların insanları zehirleyerek kaçmalarına engel olduğunu, bu şekilde oldukları yerde taşlaştıklarını belirtiyorlar. Yanardağdan çıkan kül ve lavların kentin üstünün tamamen kapladığı, zamanımıza kadar kalmalarının da bu sayede olduğu belirtiliyor.

Pompei halkı patlama sırasında ne yapıyorduysa o şekilde kalakalmış ve taş haline gelmiştir. Yapılan kazılarda o anda sofralarda bulunan ekmekler, yemekler her şey olduğu gibi kalmıştır. Pompei helakinin nasıl olduğu bilgilerine ışık tutan yapılan kazılarda çıkanlar olmakla birlikte, on altıncı yüz yılda bulunan Pompei de yaşamış Geçn Pliny’nin arkadaşı Tacitus’a yazdığı mektuplarda ışık tutmaktadır. Facidan kurtulan Pliny mektubunda her şeyin gökyüzünde şemsiye şeklinde devasa, koyu renkli bir bulut görmeleri ile başladığından bahsetmektedir.

Geç Pliny her şeyin bir anda olduğunu, gökten küller, kaya parçaları yağmaya başladığını, insanların nasıl çığlıklar atarak can verdiklerini, ölmek üzere olanlarınsa nasıl dualar ettiklerinden bahsetmektedir. Bu mektuplarda anlatılanlar yaşanan felaketin dehşetini her yönüyle anlatmakta olup tarih olarak 24 Ağustos’u göstermektedir. Ancak son buluntular masalarda son bahar mevsimine ait meyvelerin olduğu ve bir duvara yazılan Kasım’dan 10 gün önce yazısının felaketin sonbahar ayında gerçekleştiği görüşünü güçlendirmektedir. Kazı çalışmalarının hala devam ettiği Pompei’ de yeni buluntular olaylara daha fazla açıklık getirecektir.

Bu şehir, Kur’an-ı Kerim’ de yüce Rabbimizin sizden öncekilerin yaşadığı yerleri gezip dolaşın emrinin ne kadar isabetli olduğunu anlatır niteliktedir… (Ali İmran Suresi 137. Ayet) Çünkü taşlaşmış Pompei, yüce Rabbimizin uyarılarına aldırmayıp, helake müstahak hale gelen bir halkın elim sonunu gözler önüne serer.

YAZI: ŞEBNEM CENGİZALP