Riya Ne Demektir? Riyakar Kimseler Manevi Kirlilikten Nasıl Kurtulur?

ID 50576889 © Lonely11 | Dreamstime.com
ID 50576889 © Lonely11 | Dreamstime.com

İnsanın yaratılış amacı Allah’a kulluk ve ibadet etmektir. İyi bir Müslüman olarak Allah’ın rızasını kazanmak herkes için çok önemlidir. Bazı durumlarda ibadetlerde bulunan kimseler, bu ibadetleri Allah rızası için yapmamaktadır. Gösterişte bulunmak, kendini diğer insanlara beğendirmek gibi başka amaçlar edinerek İslam yolundan sapmaktadır.

Riya ne demektir? Riya, kelime olarak ikiyüzlü demektir. İslam’da bu kelime, Allah’ın rızası için yapılması gereken amelleri insanlara gösteriş olsun diye yapmak anlamına gelmektedir. Riya davranışında bulunan kimselere riyakar veya mürai denmektedir.

Riyakar kimseler saygınlık kazanmak, bazı durumlarda çıkar sağlamak amaçlarıyla dünya hayatını ahiret hayatından daha üstün görmektedir. Bu davranışlarıyla Allah’ın hoşluğu yerine insanların hoşluğunu kazanmak isteyen kimselerin davranışlarını Hz. Muhammed uygun bulmamaktadır.

Hz. Muhammed, kendisinden sonra insanların Allah yolundan sapacağını düşünmüştür. Bu sapmayı ise putlara tapmak olarak değil, yapılan ibadetlerin riya için olacağını öngörmüştür. Peygamber Efendimiz hadisinde “…Güneşe, aya, taşa ve puta tapmak şeklinde olmayacak, insanlar ibadetlerini riya için yapacaklar.” buyurmuştur. (Müsned)

Riyakar kimseler manevi kirlilikten nasıl kurtulur? Riyakar kimselerin yaptığı yanlış, Allah’tan başkasının beğenisini istemektir. Bu kimseler Allah için ibadet işlemezler. Hz. Muhammed onların bu davranışını “küçük şirk” olarak tanımlamıştır. Hadis-i şerifinde “”Muhakkak ki, sizin için en çok korktuğum şey, küçük şirk, yani riyadır.” buyurmaktadır. (Tirmizi)

Riyakar kimselerin içinde manevi kirlilik bulunmaktadır. Bu manevi kirlilik İslam’ı yanlış anlamaktan, yeterince sevmemekten, ahiret hayatını düşünmemekten ve diğer insanlara gösteriş yapmaktan kaynaklanır. Manevi kirlilikten kurtulmanın en önemli yolu Allah’ı hatırlamak ve yapılan işleri onun rızası için yapmaktır.

Yapılan ibadetler olabildiğince gizli yapılmalıdır. Böylelikle riyaya bulaşmak zorlaşır. Alenen yapılan ibadetlerin diğer Müslümanlar tarafından örnek alınması için yasaklanmamıştır. Fakat her ibadet açık açık yapılmamalıdır. Özellikle başkalarına yardım amaçlı yapılan ibadetler gizli tutulmalı ve başa kakılmamalıdır.

Kur’an-ı Kerim’de riyakar kimseler için “Ey iman edenler! Allah’a ve âhiret gününe inanmadığı halde malını insanlara gösteriş yapmak için harcayan kimse gibi sadakalarınızı başa kakmak ve incitmek suretiyle boşa gidermeyin…” buyrulur. (Bakara 2/264)

Riyaya bulaştıktan sonra neler yapılmalıdır? Yalnızca Allah’a yapılması gereken ibadetler başkasına gösteriş için yapıldığında asıl amacından şaşmaktadır. Bu yüzden riyaya gizli şirk de denmektedir.

Riyaya bulaştıktan sonra kişiyi riyaya iten durum ve yerlerden uzak durulmalıdır. Bu kişiler kendilerini imanlı göstermek istedikleri bir ortama giriyorlar ise o ortamı terk ederek riyadan uzaklaşmak mümkündür.

Kişiyi riyaya iten kimseler bulunuyorsa o kişiler ile muhabbet kesilmelidir. Allah’ın dostluğu tüm kulların dostluğundan daha önemlidir. Hayırlı kişiler ile arkadaşlık yapmak riyadan uzak tutar.

Riyadan uzaklaşabilmek için Kur’an-ı Kerim okunmalı, Allah’ın dostluğunu yaşayan kimseler ile görüşmeli, farz ibadetleri gizli yerine getirmeli ve yapılan her şeyi Allah’ın rızası için yapmak gerekmektedir.

İslam’da yapılan yanlışlar gizli kalmamaktadır. Yapılan amellerin amacını Allah diğer kullarına da göstermektedir. Hz. Muhammed hadis-i şerifinde “Her kim duyulsun diye bir iş işlerse, Allah onun kıymetsizliğini duyurur. Her kim gösteriş olsun diye bir iş yaparsa, Allah da onun gösteriş yapmasını ve değersizliğini ortaya çıkarır.” (Müslim) buyurmaktadır.

Riya, İslam’da uzak durulması gereken önemli bir durumdur. Riyadan uzaklaşılmadıkça ve dünya hayatına kapıldıkça imanın elden gitmesi bile mümkün olabilir. Riyakar kişiler Allah’ı hatırlamalı, anmalı ve zikretmelidir. Riyadan kaçabilecekleri her yolu deneyerek Allah yoluna dönmelidir. Allah’ın rızasını almak, onun kullarının rızasını almaktan daha önemlidir.