Şeytanın vesvese çeşitleri nelerdir?

Zihinsel Sağlık Contributor
vesvese çeşitleri
Tim Bogdanov-Unsplash

Şeytan, türlü vesvese çeşitleri ile insanın içinde kötü duygu ve düşüncelerin doğmasına sebep olur. Nefis ve şeytandan kaynaklı oluşan bu vesvese, iman edenler için en büyük sınavlardan biridir. Bu bakımdan Müslümanlar hem Kur’an-ı Kerim ayetlerinde hem de hadisi şeriflerde vesveseye karşı uyarılmışlardır.

Tasavvufta ve fıkıhta vesvese nasıl ele alınır?

Kur’an içerisinde farklı ayetlerde geçirilen vesvese kavramı fıkıh ve tasavvufta ayrı şekillerde işlenen bir konudur. Fıkıhta ele alındığı üzere vesvese ibadet ve sorumluluklarla ilgilidir. Burada ibadetin ya da söz konusu sorumluluğun yapılıp yapılmadığına bakılır. Eğer bu işler yapıldıysa da gerektiği gibi ve şüpheye düşmeden yapılıp yapılmadığı incelenir.

Fıkıh kaynaklarının bir kısmında vesvesenin; abdest, temizlik ve namaz gibi işlerle alakası üzerinde durulmuştur. İnsanlara da vesveseye kapılmamak ve bunu ciddiye almamak tavsiye edilmiştir.

Vesvesenin tasavvufta ele alınış biçimi, fıkıhtakinden bir miktar daha farklıdır. Burada, vesvese imanı zedeleyen bir unsur olarak kabul edilmiştir. Vesveseden korunmayı başaranlarınsa selamete varacağı işlenmiştir. Genel itibariyle de imanı sağlam tutmak gerektiğine dair bir yoruma varılmıştır.

Şeytanın insanı kötü yola sürükleyebilecek vesvese çeşitleri nelerdir?

Vesvese, şeytandan gelen kötü fısıldamaları ve buna bağlı olarak kişinin iç dünyasında gelişen duygu ve düşünceleri simgeleyen bir terimdir. Bu oluşum herhangi bir konuda oluşabileceği için vesvese çeşitleri bir hayli fazladır. Ancak dini anlamda en fazla işlenen vesvese türleri; din, iman ve ibadet konusundadır.

İnsan, somut biçimde kavrayamadığı konularla alakalı bazı kuruntulara ve şüphelere kapılma eğiliminde olan bir varlıktır. Şeytan da bunun bilincindedir ve kişiye kuruntularına göre vesvese verir.

Fikirsel anlamda kuruntuya müsait olan bir Müslümana verebileceği en büyük vesvese de imanla alakalıdır. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed, Müslümanları şeytanın bu oyununa gelmemeleri konusunda sık sık uyarmış ve onlara birtakım yollar göstermiştir.

Hadisler ışığında vesveseden korunmak nasıl olur?

Allahü Teala’nın zatı, iman ve kader konuları fikirsel bakımdan çok düşünmeye müsait değildir. Bu konular, insanın kavrayamayacağı noktalardır. Dolayısıyla bunlar üzerinden düşünmek, bir süre sonra vesveseye kapılmaya yol açar. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed, konuyla alakalı bir hadisi şerifte şöyle buyururlar:

“Allah’ın yarattıkları üzerinde tefekkür edin, Zat-ı üzerinde düşünmeyin. Zira siz O’nun kadrini (O’na layık bir surette) asla takdir edemezsiniz.” (Deylemi)

Buradan da anlaşılacağı üzere insan ancak somut şekilde anlamlandırabildiği şeyler üzerinde düşünmeye muvafıktır. Geri kalan haller, insan aklının yetebileceği işler değildir. Bunda ısrarcı olmaksa kişinin vesveseye düşmesinden başka bir işe yaramaz. Hz. Muhammed’in ilgili hadislerinde de Müslümanlar bu konuda uyarılmışlardır.

Vesveseden doğan duygu ve düşüncenin kişinin ahiretine zarar verip vermediği de merak edilen bir unsurdur. Yine hadislerde geçtiği üzer bu duygu ve düşüncelerle amel edilmedikçe, kişinin sorguya çekilmeyeceği ifade edilir.

Şeytan insanı tüm zaafları ve zayıflıklarıyla birlikte tanıyan ve bununla yönlendirmeye çalışan bir varlıktır. Dolayısıyla şeytanın türlü oyunlarına karşı uyanık olmak ve önlem almak gerekir. Onun vesvesesinden korunmanın başlıca yolu şeytanın şerrinden Allah’a sığınmaktır.

Hadislerde geçtiği üzere vesveseyle amel edilmedikçe, kişi bu duygu ve düşüncesinden sorguya çekilmez. Vesvesenin ahirette karşımıza çıkmaması için onu bastırmayı başarmalı ve kendimizden emin olmalıyız. Nefis ve şeytan vesvesesinin hayrımıza olmadığını ve bizler için büyük birer sınav olduklarını da aklımızdan hiç çıkarmamalıyız.

YAZI: İPEK ATACAN