Sınav Stresi Yaşayan Çocuklar İçin Yapılabilecekler Nelerdir?

ID 84251267 © Kira Garmashova | Dreamstime.com
Fotoğraf: ID 84251267 © Kira Garmashova | Dreamstime.com

Aile bireylerinden herhangi birinin yaşadığı duygu, diğer fertleri de doğrudan etkiler. Özellikle kaygı durumları oldukça bulaşıcı özelliktedir. Öğrencilerin gelecek yaşamlarını önemli ölçüde etkileyen sınavlar yüksek seviyede bir baskı oluşmasına sebep olur. Bu noktada, aile desteğinin çocukların psikolojisi üzerindeki etkisi ise göz ardı edilemeyecek derecededir. Çocuğun hareketlerini izlemek, yapıcı desteklerde bulunmak ve onları motive etmek; anne babalara düşen başlıca görevlerdir.

Çocuğun hareketlerini incelemek: Sınav stresinin her çocukta dışa vurumu farklıdır. Bu dışa vurum, çocukların bir kısmında sözlü olabilirken geri kalanlarda çok farklı olabilir. Yani çocukların konuşmasından onların çok sakin olduğu anlaşılsa da bunun altında yoğun bir baskı hali yer alabilir. Gerçekte çocuğun nasıl hissettiğini anlamak ise ancak onları izlemekle ve rutinin dışında kalan davranışlarını fark etmekle mümkün olur.

Çocuk için yapıcı birer destek olmak: Çocukların eğitimleri için maddi ve manevi destek olmak, anne ve babalara düşen görevler arasındadır. Ancak bu destekleri verirken yapıcı olmaya dikkat edilmelidir. Anne ve babanın verdiği desteği sürekli sile getirmesi öğrenciyi dersten tamamen uzaklaştırabilir. Ailesinin desteğini ve çabasını boşa çıkarmak istemeyen çocuk, kendisini daha fazla baskı altında hissedebilir.

Doğru motivasyon vermeye özen göstermek: Anne ve babaların çocuğun çalışma verimini artırmak için türlü yollara başvurduğu gözlenir. Bu yollardan yaygın olanlardan biri de negatif motivasyona yönelmektir. Bu yöntemde çocuğa daha başarılı kardeşleri örnek gösterilir ya da çalışmasının yeterli olmadığı söylenir. Oysa Peygamber Efendimiz, bu konuda ebeveynleri uyarmış ve “Sana iyi davranmaları senin çocuklar üzerindeki hakkındır. Aynı şekilde çocuklar arasında adil davranman da onların senin üzerindeki hakkıdır.” (Ebu Davud) buyurmuştur.

Peygamber Efendimiz’in hadisinden de anlaşılacağı üzere bir başkasını örnek göstermek çocukta kötü duyguların gelişmesine neden olabilir. Bu sebeple, sınava hazırlanan çocukların olabildiğince pozitif şekilde motive edilmesi gerekir. Aile bireyleri arasındaki sevginin de herhangi bir sınav ya da başarı ile ölçülemeyeceği de çocuklara hissettirilmelidir.

Çocuğun sosyalleşmesine destek vermek: Eğitim hayatının başlaması ile birlikte çocukların vakitlerinin büyük bir kısmını ders ve sınavlara hazırlanmak amacıyla ayırdığı görülür. Oysa bu dönemlerde çocuğun sosyalleşmesi, spor ve sanat gibi dallarda da gelişmesi gerekir. Kültürel etkinliklere yönelen çocukların iletişim becerilerinin ve arkadaşlık ilişkilerinin güçlendiği görülür. Kısa bir süreliğine de olsa akademik kaygılardan kurtulmak, onlara zihinsel olarak dinlenme imkanı tanır.

Zaman yönetimine destek olmak: Çocuklar, aynı anda birden fazla iş ile uğraştığında; zamanlarını doğru yönetmek konusunda bir miktar zorluk yaşarlar. Bu noktada en sık görülen durum, sınavı yaklaşan çocuğun tüm zamanını ders çalışmaya ayırması ve buna olağanüstü bir çaba harcamasıdır. Oysa zaman yönetimi doğru yapıldığında, sorumlu olunan tüm konular son güne yaklaşmadan önce bitirilmiş olur. Sınavı yaklaşan çocuk da çalışma sisteminden kademeli şekillerde uzaklaşmaya başlar. Bu noktada zamanın nasıl değerlendirilmesi gerektiği konusunda anne ve babanın çocuklara yol göstermesi gerekir.

Sonuç ne olursa olsun çocuğu takdir etmek: Çaba, artırılıp azaltılma imkanı olan bir özelliktir. Bu sebeple çocukların sınavları konusunda verdikleri çabanın azı da çoğu da takdir edilmelidir. Çocuğun elde ettiği sonucun yetersiz olması çaba dışındaki pek çok faktöre de bağlı olabilir. Bu sebeple, negatif sonuçtan ötürü çocuğun çabası eleştirilmemelidir. Bu olumsuz eleştiri onun motivasyonunu zedeler ve çalışmaya olan inancının tamamen kaybolmasına sebep olur.