SalamWebToday Haber Bülteni
Haftalık SalamWebToday makalelerini almak için kaydolun!
Üzgünüz, şu nedenden dolayı hata oluştu:
Abone olarak, SalamWeb Şartları ve Gizlilik Politikası 'nı kabul etmiş olursunuz.
Haber bülteni yazıları

Sitokin fırtınası öldürüyor; Covid-19 değil!

Fiziksel Sağlık 24 Ara 2020
freestocks-0-HAIyTj7Xw-unsplash
Freestocks-Unsplash

Çağımızın vebası Covid 19 ile ilgili yapılan çalışmalar, bu hastalığa bağlı ölümlerde virüsün kendisinden çok sitokin fırtınası olarak tanımlanan olayın etkili olduğunu gösterdi. Vücudumuzun hastalıklarla savaşmasını sağlayan bağışıklık sistemi, korona virüsle birlikte adeta dosttan düşmana dönüşerek dokularda yıkıcı hasar yaratıyor ve ölüme neden oluyor. Bağışıklık sisteminin virüsle baş edebilmek için aşırı çalışması sonucu kendi dokularını yok etmesiyle gelişen kritik bir tablo.

Araştırmacılar, sitokin fırtınasının hangi sebeplerle oluştuğunu ve nasıl tedavi edileceğini çözmekte bir hayli zorlanıyor. Fareler üzerinde yapılan Amerika’daki bir çalışmayla sitokin fırtınasının, TNF alfa ve INF gamma isimli iki sinyal proteininin aşırı üretilmesinden kaynaklandığı bulundu. Sitokin fırtınasının nedeninin anlaşılmasıyla yeni tedaviler geliştirilmesi ve can kayıplarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Sitokin fırtınası nasıl gelişiyor?

Çoğunlukla viral enfeksiyonlar nedeniyle oluşan bu sorun şöyle açıklanıyor: Vücutta sitokin aşırı ve kontrolsüz olarak salındığında, çevresindeki her şeyi yıkmaya başlıyor ve sağlam hücreler de bu saldırı sırasında ölüyor. Virüslere karşı saldırıya geçen bağışıklık sistemi, kontrolsüz bir güce dönüşüp vücut dokularını da yok etmeye başlıyor.

Tüm dünyaya karabasan gibi çöken Covid 19 virüsüyle mücadelede, bağışıklık sisteminin kontrolsüzce saldırısı sonucunda oluşan sitokin fırtınası, yıkıcı doku ve organ hasarına ve ölüme neden oluyor. Uygulanan yoğun tedaviye rağmen düşmeyen ateş, akciğerlerde oluşan doku hasarı ve kandaki bazı değerlerin aşırı yükselmesi durumunda sitokin fırtınası tanısı konuluyor. Korona virüsün vücuda girmesiyle ortaya çıkan bu tabloda, sitokin aşırı ve kontrolsüz şekilde salınarak sağlam hücrelerin de ölümüne neden oluyor.

Özellikle akut solunum yolu problemi gelişen Covid 19 hastalarında hızla ve çok yüksek miktarda proinflamatuar sitokinlerin salınımı gerçekleşerek sitokin fırtınası adı verilen tablo yaşanıyor. Vücudu etkileyen hastalıkların hepsinde bağışıklık sisteminin rolü büyük.

İmmün sistem olarak da adlandırılan bağışıklık sistemi, her zaman iyi yönde çalışmayarak bazen kendi yapısına da zarar verebiliyor. Böyle bir durumda vücuttaki bağışıklık sistemi, yabancı proteinleri görerek bunları yok etmeye yönelik faaliyete geçiyor. Eğer normal ölçülerde tepki verirse bunları yok ediyor. Doğal bağışıklığın bu proteinleri yok etmeye gücü yetmezse, sitokin adı verilen silahlar üretmeye başlıyor.

Bağışıklık sisteminin dosttan düşmana dönüşmesi

Sitokinler, “bağışıklık hücreleri tarafından salınan küçük moleküler ağırlıklı, çözünür proteinler” olarak tanımlanıyor. Hücreler arasındaki etkileşimi ve iletişimi sağlamaktadır. Vücudu savunmada büyük rol oynayan sitokinler, kontrolsüz salgılandığında ise aşırı reaksiyonlar yaratmaktadır. Savunma sırasında aşırı ve kontrolsüz halde salındığında, çevresindeki her şeye saldırarak yıkıcı etkiler oluşturuyor.

Sitokin fırtınası sonucu gelişen yıkıcı akciğer iltihabı, Covid 19 hastalarında can kayıplarındaki en önemli faktör olarak kabul ediliyor. Sitokin fırtınasını önleme tedavisine yönelik araştırmalar, ağır tabloda seyreden korona virüs hastalarının iyileşme ve yaşama şansını artırmayı hedefliyor. Geliştirilen yeni ilaçlarla bu yıkıcı hasarın engellenmesine çalışılıyor.

Yeni araştırmalar umut veriyor

Sitokin fırtınasının gelişmesine sebep olan mekanizmayı çözmek, etkili tedavi stratejilerinin hayata geçirilmesinde büyük öneme sahip. Yapılan yeni araştırmalar, bu alandaki gizemin çözülmesine yönelik adımları hızlandırıyor. Bununla birlikte korona virüs ve sepsisin de dahil olduğu yüksek düzeyde ölümcül hastalıkların tedavisi için önemli etkiye sahip spesifik yapıdaki sitokinlerin belirlenmesinde de yeni verilere ulaşıldı. Oldukça umut verici olarak değerlendirilen bu sonuçlar, sitokin kombinasyonunu hedefleyen tedavilerin, sadece korona virüsün değil, sitokin fırtınasının neden olduğu birçok ölümcül bozukluklarda da olumlu yanıtlar elde edileceğini gösteriyor.

YAZI: DEMET DEMİROK