Tartışmanın adabı ve zararları nelerdir?

Toplum Contributor
tartışma adabı
Auremar-Dreamstime.com

Karşılıklı fikir paylaşımı olarak tanımlanan tartışmanın adabı bulunur. Bu adaba uyulmadığı zaman kalp kırılması, saygısızlık, kavga gibi sonuçlara neden olabilir. Kuran’ı esas alarak fikir paylaşımı yapmak, belirlenmiş adaba uygun şekilde davranmak oldukça önemlidir.

Kuran’a göre tartışmanın adabı nasıl olmalı?

Kuran pek çok konuda yol gösterici olduğu gibi tartışma konusunda da insanları bilgilendirir. Tartışmanın kötü sonuçlanmaması, değerlendirilmesi ve bir sonuca ulaşması için tartışmanın adap kurallarına uyulmalıdır. En önemlisi, fikirlere tamamen bağlı olmamalı, tartışılan kişinin düşüncelerine saygı duyulmalıdır.

Kuran’a göre tartışırken taassuptan kaçınılması, karşı tarafın da haklı olabileceğinin kabul edilmesi gerekir. Kötü ve kaba sözler kullanılmamalı, tartışılan kişiye saygı duyulmalıdır. Aşağılayıcı ve küçümseyici davranışlardan uzak bir şekilde fikir paylaşımı yapılmalıdır.

Herhangi bir konuda fikir beyan ederken o konu hakkındaki rivayetlerden değil kanıtlardan yardım alınmalıdır. Gerçekleri göstererek anlatılan düşünceler daha ikna edici olur ve söylenen sözlerin havada kalmasını engeller. Ayrıca fikirlerin akla, bilime, mantığa ve İslam’a uygun olması gereklidir.

Tartışmanın amacı en doğru bilgiye veya düşünceye ulaşmaktır. Bu sebeple savunulan fikirlerde tutarsızlık yapılmamalıdır. Bir fikrin arkasında durmadan önce kişinin savunduğu düşüncenin doğruluğunu kendisine kanıtlaması gerekir. Asılsız bilgiler, gereksiz tartışmaları yaratır ve bu durum hem kişiye hem de içinde bulunduğu topluma zarar verebilir.

İnsana ve topluma verdiği zararlar nelerdir?

Tartışmak, fikirlerin doğruluğunu göstermek için yapılsa bile tartışmanın adabı dikkate alınmadığında sakıncalı durumlar oluşturabilir. Doğruluktan şaşan ve başka amaçlar için yapılan tartışmaların zararları büyük sonuçlar doğurabilir. Bu sebeple fikir beyanında bulunurken dikkatli davranmak, tartışmanın zararlarını görmemek için çabalamak gerekir.

Tartışmanın amacından sapmak mutlaka olumsuz sonuçlanacak olayların başlamasına neden olur. Tartışılan kimseleri yenmek için yapılan tartışmalarda Allah’ın yolundan şaşılır, nefse ve şeytana yenik düşülür. Kötülüklerin içine girilerek kavga veya ciddi toplumsal olayların yaşanmasına neden olur.

Karşıdaki kişilerin sözlerine itiraz etmek onlara yapılan birer saygısızlıktır. Bu sebeple aşağılama, hor görme, küçümseme gibi duyguların oluşmasına neden olur. Öfkenin kontrolü zorlaşacağı için tartışma hedefinden sapar ve bireysel bir kavga haline gelir.

Tartışmak yerine kavga etmek kalbe kötülük bulaşmasını sağlayan bir sebeptir. Kalplerden kötülüğü uzak tutmak, Allah yolunda ilerlemekse İslam’a karşı bir sorumluluktur. Bu nedenle tartışmalarda adap kurallarına uymamak Allah’tan uzaklaşmak, günah işlemek, kul hakkına girmek gibi sonuçlar getirir.

Esasen tartışmaları kavgaya dönüştüren kimselerde karşısındaki kişiyi yendiği için böbürlenme duygusu oluşur. Bu duygu bir süre sonra alışkanlık haline gelerek toplum içinde huzursuzluklara yol açar. Hem sosyal hem de aile yaşantısında sevilmeme, dışlanma, hor görülme gibi olumsuz sonuçlar doğurur.

Tartışmanın olayları çözümlemek açısından yararları nelerdir?

Aslında tartışmak, birçok konunun çözülebilmesi ve sonuca ulaşabilmesi için kullanılan yöntemlerden biridir. Oldukça yaygın kullanımı sayesinde insana sağladığı yararları bulunur. Eğitim, iş, aile, arkadaş grupları ve diğer alanlarda doğru şekilde tartışmak oldukça faydalıdır.

Tartışmalar kişilerde bulunan liderlik, ileri görüşlülük, akılcılık gibi özellikleri ortaya çıkarır. Özellikle küçük yaşlardaki çocukların kendine güvenmesini sağlar. Aynı konuya farklı açılardan bakılmasına, sorunların çözülmesine yardımcı olur. Özellikle eğitim alanında yapılan tartışmalar öğrencilerde yorum yapma, değerlendirme, analiz etme gibi özellikleri ortaya çıkarır.

Tartışmak; sorunların veya fikirlerin sabit olmadığını, insanların farklı olduğunu ortaya çıkarır. Yalnızca bir cevap olsa bile farklı gidiş yolları olduğunu gösterir. Amacından sapmayan tartışmalar kişisel gelişime yarar sağlanarak daha sağlıklı bir toplumun oluşması için zemin hazırlar.

YAZI: İPEK ATACAN

Enjoy Ali Huda! Exclusive for your kids.