Teenni ile davranmak neden önemlidir?

İslam Contributor
teenni ile davranmak
İran'da Ali Han Camii detayı. Steven Su-Unsplash

İşlere şeytanın bulaşmaması, aceleci davranılmaması adına teenni ile davranmak gerekir. Aceleci olmak insana çeşitli rahatsızlıklar sunarken teeni olumsuz durumlara karşı önem alınmasını sağlar. Ahlak kavramları içinde yer alan teenniyle davranma durumu, insanlarda imanın güçlenmesine yardımcı olan bir davranıştır.

Teenni ne anlama gelir?

Teeni ve acele kelimeleri zıt anlamlıdır. Bu bağlamda, teenni kelimesi aceleci davranılmaması demektir. Ağırdan alınan durumlar, telaş içermeyen işler için teenni kullanılır. Düşünceli hareket edilmesi, bir işi yaparken sonuçları hakkında öngörüde bulunmak anlamlarını taşır.

Teenni kelimesi, Arapça kökenli bir sözcük olmasına rağmen Türkçede de kullanılır. Halk arasında ağırbaşlı ve temkinli davranan kimseler için teenniyle davrandığı söylenebilir. Bu bağlamda yaptıkları işlerin sonucunu tahmin edebilen, düşünüp taşınarak hareket eden kimselerin karşılaşabileceği olumsuz durumlar hayatlarını çok etkilemez.

Bu şekilde önemi nedir?

Dünya hayatı, insana sürekli telaş yükleyen ve acele etmesine neden olan işler sunar. Beklenmedik anlarda karşılaşılan olumsuz durumlar yanlış kararlar almaya ve işlerin daha kötüye gitmesine neden olur. Özellikle bu zamanlarda yavaşlamak, düşünmek ve gerekirse daha deneyimli olan kimselerden tavsiye almak gerekir.

Teenniyle davranmak insanların bulundukları her alanda etki gösterir. Örneğin iş yaşamında yatırım yapmak isteyen bir kimse parasını tamamen riske atmaz. Vaktini değerlendirmesi gereken bir kişi değersiz işlere gereğinden fazla zaman harcamaz. Böylelikle yaşamı düzen içinde ilerleterek geleceğe dönük planların yapılması kolaylaşır.

Enini sonunu belirleyerek hareket etmek anlamına gelen teenni, insanların sorunlar karşısında gösterdiği ağır başlılığa destek olur. Öfkenin kontrol edilmesi, sözlerin konuşulmadan önce düşünülmesi, üretilen çözümlerin negatif yanlarının da farkında olunmasını sağlar.

Teenni içeren davranışlarda bulunmak kişinin bireysel eğitimini de etkiler. Daha olgun, düşünceli ve saygın biri olunması için yardımda bulunur. Toplumda düzenin sağlanmasını sağlarken kişinin kendisiyle barışık kalmasını sağlar. Böylelikle yapılan yanlışlarda bile pes etmemeyi, farklı çıkış noktaları aramayı mümkün kılar.

Hz. Muhammed teenni ile davranmak konusunda nasıl buyurur?

Hz. Muhammed’in sahip olduğu ahlak tüm Müslümanlar tarafından örnek alınır. Teenni de Hz. Muhammed’in sürekli yaptığı davranışlardan biridir. Bir işin başını ve sonunu düşünmek, karşılaşılabilecek zorlukların farkında olmak gerekir. Bu bağlamda Hz. Muhammed’in davranışlarını uygulamaya çalışarak onun gibi davranmaya özen gösterilmelidir.

Hz. Muhammed önemli olaylardan önce çevresindeki insanların görüşlerini alırdı. Yalnız karar vermesi gerektiği zamanlarda da teenniyle davranarak hareket ederdi. Hadis-i şerifte bu konuyla ilgili şöyle buyrulur:

“Teenni ile hareket etmek Allah’tan ve acele ile hareket etmek de şeytandandır.” (Tirmizi)

Hadisten anlaşılacağı gibi Allah, acele etmeyen kullarının yanında olur. Zorlukları karşısında onlara destek olarak rahmetini yağdırır. Aceleyle davranan kişilerse şeytanla yalnız kaldıkları için işleri daha güç hale gelir.

Şeytan, insanın içine endişe ve korku gibi duyguları vererek yanlış hareketlerde bulunmasını ister. Allah ise kullarına şeytandan uzak durmaları gerektiğini öğütler. Daha temkinli olmak ve teenni ile davranmak kişinin şeytandan uzak durmasını sağlar. Böylelikle ahiret yaşamının güzel geçmesi için yatırım yapılmış, salih amel işleme yolunda ilerlenmiş olur.

Kısaca, teenniyle davranan kimseler sahip olduğu iki yaşamda da kolaylıklarla karşılaşır. Daha iyi mümin olarak hayatlarını sürdürürken şeytandan uzak kalırlar. Allah’ın koruması altına girerek yaşadıkları olaylardan güzel sonuçlar alırlar. Ancak teenni sahibi olmayanlar hayatlarında karşılaştıkları güçlüklerde yenilebilirler. Bu nedenle aceleyi bırakmalı, yapılan her hareketin sonuçları gözden geçirilmelidir.

YAZI: İPEK ATACAN