Ticaretin tarihi gelişimi nasıldır?

Ekonomi Contributor
ticaretin tarihi gelişimi
Kyle Glenn-Unsplash

Dünya tarihinde kültürler arası etkileşim, dil ve yaşam biçimlerinin yayılmasında en etkili yollardan biri olan ticaretin tarihi gelişimi nasıldır diye baktığımızda, insanlık tarihi kadar eski izlere rastlıyoruz. İnsan var olduğundan bu yana yaşamını idame ettirmek için ihtiyaç duyduğu şeyleri ya üretmiş, ya da üretilmiş ve kendinde bulunmayanı değeriyle satın alma yoluna başvurmuştur. Takas yoluyla başlayan ticaretin şekli şimdilerde e-ticaret gibi akıl almaz boyutlara ulaşmıştır.

Ticaretin tarihi gelişimi denince akla gelenler nelerdir?

Tarih öyle derin bir deryadır ki insanlığın başlamasından bu yana içine milyarlarca insanı, medeniyetleri, savaşları, icatları sığdırır. Bir konuyu tarihsel gelişimi içinde incelemek kimi zaman çok ilginç bilgilere ulaşmamızı sağlar. Önemli dönüm noktalarıyla ticaret de bunlardan biridir.

İhtiyaçların karşılanması esasına dayanan ticaret, kavram olarak bir bedel karşılığı malların ya da hizmetlerin el değiştirmesidir. Bu anlamda ilk ticaret takas yoluyla yapılmıştır. Kendinde olanı kendinde olmayanla değiştirme yolu olan takas sistemi en eski ticaret şeklidir. Esasen ticaret denilince ilk akla gelen üretimdir. Elinizde takas edecek illaki bir metanın olması gerekmektedir. İhtiyaçlar arttıkça ticari malların ya da hizmetlerin çeşitliliği de artmıştır.

Kaynaklarda çok eski uygarlıklarda ticaret yapıldığına dair bilgiler mevcuttur. Antik Yunan, Antik Roma, Çin, Mısır ve Hindistan gibi kadim kültürlerin birbirleriyle tanışmaları ticaret ve gezgin tüccarlarla olmuştur. Ticaret yapan tüccarlar insanlığın gelişiminde farklı kültürleri etkilemeleriyle oldukça etkili olmuşlardır. Örneğin İslamiyet’in yayılmasında Müslüman tüccarların etkisi büyüktür.

Ünlü ticaret yolları nelerdir?

Hemen herkesin aşina olduğu İpek Yolu gibi uzun yıllar kullanılmış ticaret yolları vardır. İpek Yolu’ysa Çin’den başlayıp Anadolu ve Asya üzerinden Avrupa’ya uzanan en uzun ve en ünlü ticaret yolu olmuştur. Adını ipek ticaretinden almıştır. Yol üzerinde hala var olan ve tüccarlara ev sahipliği yapan kervansaraylar, hanlar mevcuttur. Aslında tarihteki diğer ünlü ticaret yollarından olan Baharat Yolu’ysa Hindistan’dan başlar. Adını aldığı baharatların Avrupa’ya deniz yoluyla ulaşımının sağladığı en eski yollardandır. Orta Çağda baharatlara erişimin bir statü göstergesi sayıldığı göz ününde bulundurulduğunda bu yolun önemi de ortaya çıkmaktadır.

Antik ticaret yollarından bir başkası da Tütsü Yolu’dur. Bu yol Arap yarımadasında üretilen tütsülerin krallara ve statü sahibi kişilere ulaşmasını sağlayan, tüccarları dört gözle beklenen yollardandır. Fosilleşmiş ağaç reçinelerinden oluşan Amber ya da başka adıyla Kehribar’da kendine bir başka ticaret yolu oluşturmuş değerlerdendir. Dekoratif amaçlı kullanımının yanı sıra hekimlerin baş, diş ve karın ağrılarını iyileştirmekte kullandıkları Amber, yolculuğuna diğer yolların aksine Avrupa’dan Asya ya doğru bir rota çizmiştir.

Çay ve At Yolu’nunsa başlangıç noktası yine Çin’dir. Bu yol Çin’den Hindistan ve Tibet diyarlarına götürülen çay ve atların takas edildiği antik bir ticaret yoludur. Ayrıca tarihte önemli başka ticaret yollarıysa Tuz Yolu, Kürk Yolu, Kral Yolu, Kalay Yolu olarak sıralanmaktadır.

Pusulanın icadı nasıl etkili olmuştur?

Dünyanın manyetik alanlarına göre çalışan pusula yön bulma işini oldukça kolaylaştırmıştır. Tarihi kaynaklar pusulanın M.S 1. yüzyılda Çinliler tarafından icat edildiğini göstermektedir. Pusulanın dünya ticaretine en büyük etkisi denizaşırı yolculukların yapılabilmesine olanak sağlaması olmuştur. Denizciliğin gelişmesinden önce kara yoluyla yapılan ticaret hem zaman açısından uzun, hem de milletlerin birbirlerinin topraklarından geçerken ödedikleri vergiler açısından daha maliyetli olmaktaydı. Öte yandan denizciliğin gelişimine kadar insanoğlunun tüm uğraşı karada daha kısa ve güvenli ticaret yolları aramakla geçmiştir.

Aslında denizciliğin gelişimiyle Avrupalılar en kısa yoldan Asya ticaretine ulaşmak için coğrafi keşifleri başlatmışlardır. En kısa yoldan Asya’ya varma çabası Kristof Kolomb’un deniz yoluyla Hindistan’a varmak için çıktığı yolu Amerika kıtasının keşfine ulaştırmıştır.

YAZI: ŞEBNEM CENGİZALP

Enjoy Ali Huda! Exclusive for your kids.