Tilavet Secdesi Nedir?

Photo 50047108 © Elmirex2009 - Dreamstime.com

Tilavet secdesi nedir? Kur’an-ı Kerim’de secde ayetleri olarak bildirilen 14 ayetin birinin ya da birkaçının okunması ya da duyulması halinde yapılan secde olarak tanımlanır. Hz. Muhammed (sav)’den hem sözlü hem de fiili olarak nakledilmiş, yapılmasının vacip olduğu birçok dini kaynakta belirtilmiştir.

Tilavet kelime olarak Kur’an’ı yüksek sesle, güzel ve usulüne uygun olarak okuma anlamına gelmektedir. Secde ayetleri de bazen müşriklerin Allah’ın huzurunda eğilmekten, acizliklerini göstermekten ve secde etmekten kaçındıklarını anlatan bazen de Müminlere secde etmelerini buyuran ayetlerdir. Bu sebepledir ki secde ayetleri okunduğunda ya da bir yerden işitildiğinde tilavet yaparak secde edilmesi hem Yüce Allah’ın emrine itaat etme hem de bu emre itaat etmekten sakınan müşriklere tepkimizi gösterme amacını taşımaktadır.

Dinlenen ya da okunan ayetlerin secde ayetleri olduğunu bilen kişiler tilavet secdesi yapmakla yükümlüdür. O anda yapılması mümkün değilse bile ima yoluyla yapılması ve “Semi’na ve etana ğufraneke Rabbena ve ileyke’l masir” denmesi gerekmektedir.

İşittiği ayetler içerisinde secde ayeti olduğunu bilmeyen kişinin secde etmesi beklenmez. Şayet secde yapılması gereken ayet namazda okunuyorsa, namazdan sonra tekrar tilavet secdesi yapılmasına gerek olmadığı konusunda görüş birliği vardır. Hanefi mezhebinde niyet edilmesi durumunda namazda rükunun da tilavet secdesi yerine geçebileceği söylenmiştir.

Hz. Muhammed’in namazda tilavet secdesi yaptığı hakkında kesin bilgi bulunmamakla birlikte; namazda olan kişiden ayrıca tilavet secdesi getirmesini beklemek anlamsal olarak gerek görülmez. Çünkü zaten namaz kılan kimse secde ayetlerindeki anlama uygun olarak Allah’a karşı muhallefet etmekten kaçındığını aksine Rabbini tesbih ettiğini, boyun bükerek kulluğunun ifadesi için secde rüku yapmaktadır. Bu anlamda, secde ayeti okuduğunda namazda yaptığı secdelerin secdesi anlamına geldiğini söylemek uygun bulunmaktadır.

Dua etmek insanı huzura erdirir

Secde ayetlerini her okuyan ya da işiten Müslüman secde etmekle mükelleftir. Çünkü bu ayetler ya tüm mahlukatın Yüce Allah’ı tespih ettiğini, yücelttiğini ve mümin kullarının sadece O’na secde ettiğini ifade ediyor ya da müşriklerin itaatsizliğini anlatıyordur. Bu iki durumda da müminlerin Allah’ın emirlerine olan sadakatlerini ve de müşriklerin tutumunu kınadıklarını gösterme amacıyla tilavet secdesini yerine getirmesi gerekmektedir. Bazı alimlerce tilavet secdesinin ibadetten farklı bir içeriği olduğu ve abdestsizken ya da kadınlar hayızlıyken bile hemen secde ye kapanmaları gerektiği söylenmiştir. Ancak çoğu alim de tilavet secdesi için abdestli olmanın şart olduğunda birleşmiştir.

Bu özel secdeyi yapmak için abdestli, avret yerleri örtülü olarak kıbleye dönülerek niyet edilir. Eller kaldırılmadan Allahüekber denilerek secdeye kapanılır. Üç defa Sübhane rabbiye’l a’la söylendikten sonra Allahüekber denilerek ayağa kalkılır.

Tilavet secdesinden sonra ne yapılır?

Bu secdeden sonra namazdaki gibi teşehhüt süresi kadar oturmak ve selam vermek yoktur.  Secde oturmadan doğrudan ayaktan yere kapanarak yapılmalıdır, ayağa kalkarken de gufraneke rabbena ve ileyke’l masir (İşittik, itaat ettik, bağışlamanı umarız Rabbimiz, dönüş sanadır.) denmesi makbuldür. İşitildiği anda tilavet secdesi yapılması gerektiği halde o anda yapılması mümkün değilse bile ima yoluyla yapılması ve “Semi’na ve etana ğufraneke Rabbena ve ileyke’l masir” denmesi gerekmektedir.

Kur’an’da secde ayeti çoğunlukla sayfa kenarına, ayet hizasına ‘secde gülü’ diye adlandırılan motifler içerisine yazılmak suretiyle gösterilmektedir. Secde ayetleri ise şunlardır: Rad, 15. Ayet – Araf, 206. Ayet –  Nahl, 49. Ayet, Meryem, 58. Ayet – İsra, 107. Ayet – Hacc, 18. Ayet- Furkan, 60. Ayet – Neml, 25. Ayet – Sad, 24. Ayet – Secde, 15. Ayet – Necm, 62. Ayet – Fussilet, 38. Ayet – İnşikak, 21. Ayet – Alak, 19. Ayet