Türbe ve Yatır Ziyareti Günah mı?

yassin-mohammadi-hVAQGdad424-unsplash
Baba Tahir-i Uryan Türbesi, İran. Fotoğraf: Yassin Mohammadi-Unsplash

İslam türbe ziyaretinin nasıl olmasını emreder? İslamiyet’in ilk dönemlerinde yasaklanan kabir ziyaretleri sonrasında Müslümanlar için serbest bırakılmıştır. O dönemden beri de Müslümanlar’ın; türbe, kabir ve yatır ziyaretlerinde bulunduğu gözlemlenir. Hz. Muhammed bu ziyaretleri serbest bırakırken “Onlar size ahireti hatırlatır.” (Müslim) buyurmuştur. Buradan da anlaşılacağı üzere kabir ziyaretinde bulunurken orada yatan kimsenin de bir insan olduğu ve ölümü tattığı unutulmamalıdır.

Türbe ve yatır nedir? Türbe ve yatır sözcükleri, eski dönemde yaşayan devlet ve din büyüklerinin mezarlarının bulunduğu alanlardır. Halk arasında genellikle kutsal sayılırlar ve bu sebeple sık sık ziyaret edilirler. Türbe ziyaretinde bulunan kişilerin burada dualar ettiği ve bazı dileklerde bulunduğu gözlenir. Ancak İslam inancında dua ve dileklerin muhatabı yalnızca Allah’tır. Burada edilen dualarda da aslında Allah’a dua edilir. Ancak aracılık yapması için türbede yatan zattan yardım alınır. Bu esnada da “onun yüzü suyu hürmetine” şeklinde bir ifade kullanılır.

Türbe ve yatır ziyaretlerinin adabı nasıl olmalı? İslam inancında türbeye ya da orada yatan kişiye kutsiyet vermek kabul olmayan bir davranış biçimidir. Hatta Peygamber Efendimiz’in bir dönem kabir ziyaretini yasaklamasının sebebi de bu tabulaşmadır. Bu bağlamda türbe ziyaretinin adabı ölümü hatırlama ve ölenler için rahmet duası yapmaktır. Hz. Muhammed mezarlığa gittiği zamanlarda “Ey kabirler ahalisi, size selam olsun! Allah bizi ve sizi mağfiret eylesin. Sizler, bizden önce gittiniz, biz de sizin ardınızdan geleceğiz.” (Tirmizi) diyerek dua ederdi. Mümin kişilerin de türbe ve kabir ziyareti yaparken bu şekilde dua etmesi gerekir.

Türbe ve kabirlerde ziyaret adabı Allah için dua etmektir. Bu bağlamda, ziyaret esnasında edep dışı laflar etmek ve boş sözler söylemekten kaçınılması gerekir. Kabirde bulunan kişinin diri kimseye bir faydası bulunmayacağı ve nimetin Allah’tan geldiği de akıllardan çıkarılmamalıdır. Türbede yatan zatın kişinin dileğini yerine getirebileceğine inanmak dinimizde haram kabul edilir. Harama düşmemek için türbe ziyaretlerinde edilen sözlere titiz bir biçimde dikkat edilmelidir.

Türbe ziyaretinin günahı var mı? İslam inancında kabir ve türbe ziyareti yapmak haram değildir. Ancak burada sergilenen bazı davranışlar caiz değildir. Bu bağlamda; türbede namaz kılmak, mum yakmak, türlü ibadetlerde bulunmak caiz değildir. Kabir üzerine övünmek için türbe inşa etmek de haram kabul edilen bir davranış biçimidir. Ancak kabir ziyareti yapmak ve buradaki kişiyi vesile ederek duada bulunmanın herhangi bir zararı yoktur. Kısacası, İslam inancında türbelere ziyarette bulunmak ve dua etmek kişiye manevi bir değer kazandırır. Ancak bunu bir vazife olarak benimsemek ve buralarda ibadet etmek dini açıdan uygun görülmez.

Türbe ziyareti sırasında yapılan yanlışlar nelerdir? Peygamber Efendimiz, “Lezzetleri parça parça eden ölümü çok anın!” (Tirmizi) buyurmuştur. Buradan da anlaşılabileceği gibi kabir ve türbe ziyareti yapmanın esas amacı ölümü hatırlamak ve ölenler için dua etmektir. Dinimizin müminlere emrettiği hareket şekli de budur.

Bazı zamanlarda türbelere; çocuk, mal, mülk ve sağlık sahibi olmak için dilek dilemeye gidildiği görülür. Bu ziyareti yapan kişiler bazı zamanlarda türbe çevresine kumaş asarlar ya da mum yakarlar. Bu davranışlar, Hristiyanlık inancında bulunan hareketlerdir ve İslam ile çelişkiye düşerler. Bunun için türbe ve yatır ziyareti yapan kişilerin, buradaki insanları da anarak Allah’a dua etmesi en uygun davranış biçimidir. Duayı duyan ve kabul edecek olanın Allah olduğu akıllardan çıkarılmamalıdır.