Türkmenistanı tanıyalım; ata yurdu!

Seyahat 31 Mar 2021 Contributor
Türkmenistan
Olga Buiacova-Dreamstime.com

Bu yazımızda, muhteşem taç kapıları, turkuaz rengi çinileri, soğan şekilli kubbeleri ve eski Türk devletlerinden nice izler taşıyan Türkmenistanı tanıyalım istedik. Orta Asya’da Kazakistan, Özbekistan ve Hazar Denizi’ne komşu olan Türkmenistan, Büyük Selçuklu Devleti’nin de kurulduğu bir ata yurdu. Karakum Çölü’ndeki kraterleri, Dünya mirası listesindeki antik kentleri, görkemli camileri, Zerdüşt tapınakları ve daha birçok özelliğiyle dünyanın dört bir yanından ziyaretçilerin akınına uğruyor.

Tarihi önemi nedir?

Ülke adını Türkmenlerden almıştır. İslam kaynaklarında Müslüman Oğuzlar Türkmen olarak anılmaktadır. Hz. Osman döneminde yürütülen fetih faaliyetleriyle 651 yılında İslam topraklarına katılmıştır. Bronz Çağı’ndan itibaren yerleşim alanı olmaya başlayan Türkmenistan toprakları, Oğuz boylarına da kucak açmış, Türk devletlerinin doğuşuna tanıklık etmiştir.

Büyük Selçuklu Devleti’ne ve Abbasilere yurt olan ülke, kültürel mirası ile önemli turizm potansiyeline sahiptir. Tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan Merv şehri, Büyük Selçuklu Devleti’nin başkenti olmuştur. Büyük Selçuklu Sultanı Sencer’in Merv şehrindeki türbesi Türkmenistan’ın simge yapılarındandır.

Türkmenistan, Sovyetler Birliği dağılınca 27 Ekim 1991 yılında bağımsızlığını ilan etmiştir. ”Tarafsız Ülkeler” listesinde yer alan Türkmenistan, dünyadaki yedi bağımsız Türk devletinden biridir. Türkmenistan’ın bağımsızlığını tanıyan ve burada büyükelçilik açan ilk devlet Türkiye Cumhuriyeti olmuş, Türkmenistan da ilk büyükelçiliğini Türkiye’de açmıştır.

İlginç özellikleri ile Türkmenistanı tanıyalım

Başkent Aşkabat, Türkmenistan’ın en büyük şehirlerinden biridir. Aşkabat’ın beyaz mermerlerle dizayn edilen mimarisi bağımsızlığı simgelemektedir. Aşkabat bembeyaz yapıları, çiçek bahçeleri ve botanik düzenlemeleriyle ilgi çeken masalsı bir şehir. Ertuğrul Gazi Camisi, buradaki en önemli yapılardan biridir.

1993 yılında Türkiye tarafından yaptırılan beş bin kişilik cami, 27 bin metre kare alanda inşa edilmiş. Dış cephesinde kullanılan küfeki taşları İstanbul Hadımköy’den, tüm mermerleri Marmara Adası, Adapazarı, Elazığ ve Uşak’tan, künderakari tarzı kapı ve pencere kepenklerinde kullanılan meşe ağaçları ise Bolu’dan getirtilmiş. Cami yapımında kullanılan tüm bu malzemeler Türkiye’den 320 tırla taşınarak temin edilmiş.

Aşkabat yakınında bulunan Pers İmparatorluğu’ndan kalan Nisa Antik Kenti UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer almaktadır. Antik mezarları, tapınakları, tarihi ve gizli yazılı belgelerin ortaya çıktığı kentte, önemli yapılardan biri de Nusay Kalesi’dir. Tarafsızlık Anıtı, Türkmenbaşı Ruhi Camii ve Türkmen Halı Müzesi ülkedeki önde gelen ziyaret merkezleridir.

Ülkenin bir diğer önemli merkezi de Merv şehridir. Tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan Merv, önemli bir sanayi noktasıdır. Merv aynı zamanda büyük Karakum Çölü ve Bir patlama sonucu oluşan ve yangını yıllardır söndürülemeyen Darvaza Krateri ile ünlüdür. 70 metre genişlikte ve 30 metre derinliğindeki bu çukur Cehennem Kapısı olarak anılmaktadır.

Akhalteke atları dünyaca meşhurdur

Dünyada at bakanlığı bulunan tek ülke Türkmenistan’dır. Akhalteke atları dünyaca meşhurdur. Ruslar işgal etmeden önce Türkmen aileleri en az iki atı sahipmiş. Sosyalist sistem gelince atlar devlet çiftliklerine verilmiş. Bazı aileler atlarından vazgeçmemek için İran’a, Afganistan’a kaçmış. Bağımsızlığını kazandıktan sonra at yetiştiriciliği yeniden milli sanat olmuş. Akhalteke atları Türkmenistan devlet armasında yer almış. Aynı zamanda ülkede en önem verilen alanlardan biri de dokumacılıktır. Türkmen kilimleri uluslararası üne kavuşmuştur.

Dünyanın en zengin doğalgaz kaynaklarının bulunduğu ülkelerden olan Türkmenistan’ın önemli gelir kaynaklarından biri de petrol yağıdır. Bunun yanında pamuk, altın, ham petrol, mineral ve tekstil ürünleri de ülkenin önemli gelir kaynakları arasındadır. Doğalgaz zengini olan ülkede doğalgaz, su, elektrik gibi temel ihtiyaçlar ücretsiz, benzinse çok ucuzdur.

Türkmenistan’da sokaklarda sigara içmek yasaklanmıştır, sadece özel ayrılan bölümlerde içilebilmektedir. Yabancıların gece 23’ten sonra sokağa çıkması ve başkent Aşkabat’da fotoğraf çekmek yasaktır. Türkmenistan, yarı kurak iklim tipi olarak step iklimine sahiptir.

Ülke coğrafyasının büyük bir bölümünü Karakum Çölü oluşturur. Bu yüzden yazları sıcaklık değerleri çok fazla yükselebilmektedir. Step ikliminin etkisi ile kışın da hava çok soğuk olmakta, sıcaklık -25 dereceye kadar düşebilmektedir.