Unutkanlıkla Nasıl Başa Çıkarız?

umit-bulut-qbTC7ZwJB64-unsplash
Fotoğraf: Ümit Bulut-Unsplash

Günümüzde birçok insanın en çok şikayet ettiği mevzulardan birisi de unutkanlıktır. Daha çok ileri yaş grubunda görülen bu durum, son zamanlarda gençlerin de en çok şikayet ettiği konular arasındadır. Özellikle öğrenilen bilgiyi hafızada tutamama, okuduğunu birçok kez okusa dahi anlayamama başa dönüp defalarca okuma, tanıştıkları kişilerin isimlerini hatırlayamama, konuşurken hatırlamak durup bekleme, akıcılığın bozulması gibi durumlardan şikayetçi olan bireyler bu konunun çözümü bir çok yöntem deniyor hatta işi unutkanlık ilacı alamaya kadar vardırıyorlar.

Peki nedir bu unutkanlık ve neler yapmalıyız? Unutkanlık günümüzde birçok insanın en çok sıkıntı duyduğu konular arasında yer almaktadır. Beyindeki hafıza merkezinin işlevselliğinin bozulması veya yavaşlaması durumunda ortaya çıkan unutkanlık, kişinin faaliyetlerinde yavaşlamaya yol açan bir problemdir. Stres, yorgunluk ve depresyon gibi sebepler unutkanlığa sebep olan faktörler arasındadır ancak gündelik yaşamımızda beynimiz birçok uyarana maruz kaldığı ve konsantrasyonu bozulduğu için de unutkanlık yaşayabiliriz.

Özellikle hayatımızın bir parçası olan bilgisayar ve akıllı telefonların yaygın kullanılmasıyla genç yaşlardaki bireylerin bile bir sorunu haline geldi. Çünkü basit bir matematik probleminin bile bilgisayar veya akıllı telefonların programları tarafından çözülmesi, bir konu hakkında yapılan araştırmayı hafızada tutmak veya anlamak yerine ekran görüntüsü alınarak dijital ortamda lazım olduğunda tekrar bakılmak suretiyle kaydedilmesi beynin işlevselliğini yavaşlatmaktadır. Beynimiz de tıpkı diğer organlarımız gibi çalıştırılmadığında fonksiyonu yavaşlar ve hantallaşır. Belleğimizin güçlenmesi için kitap okumak, bulmaca çözmek, düzenli uyumak, beyne faydalı gıdaları tüketmek (ceviz, kuru üzüm gibi), bol su içmek, stresten uzak durmak, teknolojik cihazları mümkün olduğunca az kullanmak, B12 ve D vitamini almak, alkol ve uyuşturucudan uzak durmak gerekir.

Herkes zaman zaman unutkanlık sorunu yaşayabilir. Özellikle yoğun stres altındaysak veya bir çalışma ortamı içindeysek beynimiz birçok konuyla meşgul olduğu için unutmamız normaldir; ancak unutkanlığımız yakın çevremiz tarafından eleştiri alacak derecede  dikkat çekiyorsa işte o zaman bu bir problem haline gelmiştir ve endişe etmeniz gerekmektedir. Yaşlılığa bağlı olarak bunama, depresyon veya tramvaya bağlı unutkanlık yaşayan bireylerin konunun uzmanı hekimlerden yardım alması gerekmektedir.

Kur-an’ı Kerim’de de unutkanlık üzerine Müslümanlara yol gösterici tavsiyeler, dualar ve esmalar bulunmaktadır. Hatta ‘İsyanı çok olanın, nisyanı çok olur.!’ buyrulmuştur. Yani günahı çok olan Müslümanın unutkanlığı bol olur anlamında olan bu sözde Allah’ı çok anmanın hafızayı güçlendirdiği söylenmektedir. Hafıza, Allah’ın kullarına bahşettiği en büyük nimetlerden birisidir. Sonsuz kudret sahibi olan Allah, beyni öyle güzel bir intizamla yaratmıştır ki birçok bilgiyi öğrenme, depolama ve gerektiğinde çağırma yani hatırlama özelliğine sahiptir. Zamanında verilen bu lütfu idrak edip ona göre yaşayan müminlerden hafıza dâhileri ve hafızlar yetişmiştir. İslam dinine göre mezar taşlarını okumak, gusül abdestin alındığı yerde idrar yapmak ve tenasül uzvuna bakarak günaha girmek unutkanlık sebeplerindendir. Ayrıca bazı İslam alimlerine göre fazla uyku uyuyarak beyni hantallaştırmak, zihin kirliliği yaratacak şekilde gereksiz her bilginin akılda tutulması, fazla hayal kurmak hafızayı olumsuz etkilediğinden sakıncalı bulunmuştur. O dönme göre mezar taşlarını okumak günümüzde de gerekli gereksiz her bilginin okunup akılda tutulmasına denk düştüğü için sakıncalıdır.

İnsan unutkandır ve kulun unutkanlığını azaltması için Allah’ın ismini zikretmesi gerekir. Söyleyeceği şeyi unutan, hatırlamak için bana salat-ü selam getirsin! (İbni Sünni) Haram olana göz koymak ve sürekli onu düşünüp beyni onunla meşgul etmek unutkanlığı artırır. Oysa Allah’ı sürekli anmak, dua ve isimlerini zikretmeyle meşgul olmak hem ruhsal hem de zihinsel sağlığı geliştirip koruduğundan faydalıdır.