SalamWebToday Haber Bülteni
Haftalık SalamWebToday makalelerini almak için kaydolun!
Üzgünüz, şu nedenden dolayı hata oluştu:
Abone olarak, SalamWeb Şartları ve Gizlilik Politikası 'nı kabul etmiş olursunuz.
Haber bülteni yazıları

Üsve-i hasene ve Hz. Muhammed (s.a.v)

İslam 14 Oca 2021
üsve-i hasene
Nathan Dumlao-Unsplash

Güzel örnek, rehber ya da örnek insan anlamına gelen üsve-i hasene, Kur’an-ı Kerim’de rehberimiz Hz Muhammed (sav) için kullanılan bir sıfattır. O’nun kişiliğini tanımlamak ve vurgulamak için Allah tarafından müminlere bildirilmektedir. Eğitim alanında günümüzde de önemi altı çizilerek öne çıkan ‘model alma yoluyla öğrenme’, Kur’an-ı Kerim’de Hz Muhammed üzerinden üsve-i hasene ifadesiyle dile getirilmektedir.

İslam, müminleri düşünce ve davranış yönünden eğitirken, onların özdeşlik kurma, örnek alma potansiyelleri üzerinden hareket etmiştir. Özellikle Hz. Muhammed ve Hz. İbrahim’i model olarak öne çıkarmıştır. Kur’an-ı Kerim’in sunduğu model kişilikler arasında Hz. Muhammed, İslam’ın bütün öğretilerini yaşantısıyla insanlara yansıtan ayrı bir yerdedir.

Kişiliğiyle İslam’ın ilkelerini temsil eden canlı bir modeldir. Bu bağlamda tüm insanlığa bir yaşam modeli olarak sunulmuştur. İçerisinde var olduğu toplumsal yapının tüm normlarını, ahlak ve inanç unsurlarını sorgulayan, aklının ve vicdanın kabul etmediği anlayışlara itaat etmeyi reddeden, iradeli ve erdemli bir insan olarak örnek olmuştur.

“Andolsun Allah’ın Elçisinde sizin için Allah’a ve ahiret gününe kavuşmaya inanan ve Allah’ı çok anan kimseler için, (uyulacak) en güzel bir örnek vardır.” (Ahzab, 21. Ayet)

Rehberimiz Hz Muhammed (sav)

Bu manada Ahzap Suresi 21. Ayetinde Allah’ın elçisi Hz. Muhammed için üsve-i hasene ifadesi kullanılmıştır. İnsan olmanın en üstün vasıflarını taşımakla birlikte, ‘emin’ sıfatıyla da herkesin inanıp güvendiği bir saygın kişiliğe sahipti. Kalem Suresi 4. Ayetinde de yüce bir ahlaka sahip olmasıyla övülmektedir.

Emin sıfatı, bu ilahi övgünün en önemli yansımalarından biridir. Çünkü O, çocukluğundan itibaren hayatı boyunca zihnen ve fiilen emin olarak yaşamıştır. Doğduğu, yaşadığı cahiliye toplumuna rağmen, şirke ve hiçbir olumsuz anlayışa teslim olmamıştır.

Allah, Kur’an-ı Kerim’i yalnızca bir metin olarak göndermemiştir. Vahyi Hz. Muhammed’in kalbine indirmiş; Onu vahyi yüklenebilecek en üstün vasıflarla donatmış, insanlığa en güzel model olarak sunmuştur. Bu sebeple Hz. Muhammed, müminler için yalnızca açıkladığı İslam öğretileriyle değil, yaşam biçimiyle de bir rehber, yolundan gidilecek üstün bir şahsiyettir. İslam’ın inanç ve ahlak ilkelerini, dinin bütün inceliklerini yaşantısıyla ortaya koymuştur. Allah yolunda yapmış olduğu hizmet ve fedakarlıklarla, her çetin durumda sergilediği kararlılığı, sabır ve cesaretiyle öne çıkan hayat anlayışını ortaya koymuştur.

Peki üsve-i hasene kavramı ne anlama gelir?

Allah’a iman etmek, rızasını gözetmek, sevap ummak, insanı Hz. Muhammed’i örnek almakla aynı anlama gelir.  O’nun müminler için model alınması ancak bu koşulda hayata geçer. Ahireti düşünmeden yaşayanlar, Allah’tan gafil olanlar, O’nun rızasından uzaklaşanlar için böyle bir örneklik söz konusu olamaz.

Hz. Muhammed, öncelikle Allah’ın resulü olarak ideal insanın en yetkin modelidir. Allah, tüm insanlığa örnek olarak Onu seçmiş, müminlerin model edinme ihtiyacının doğrultusunu göstermiş, kişilik eğitiminin merkezine Onu yerleştirmiştir.

Rehberimiz Hz. Muhammed’in üsve-i hasene oluşu Onun İslam’ın öngördüğü insan modelinin fiili tebliğidir. Davranışlarla desteklenmeyen sözlü tebliğin amacına ulaşması imkansızdır. Kişiliğine güvenilmeyen birini kimse dinlemez, söylediklerinden etkilenmez. Kur’an-ı Kerim’de üsve-i hasene olarak ifade edilen Hz. Muhammed’in en önemli yönü, sözden çok davranış ve düşünceleridir. Söylediği şeyleri öncelikle kendi yaşayışında hayata geçirmesidir.

İslam’ı düşünme ve yaşamada Hz. Muhammed en ideal örneğimizdir. Bu her Müslüman için geçerlidir. Ancak O, çoğu zaman yalnızca ibadet yönüyle örnek alınmakta, yaşayış tarzı ihmal edilmektedir. Namaz kılışı titizlikle ele alınırken, örneğin ticari hayatı, güvenilirliği aynı ölçüde örnek alınmamaktadır. Günümüzde İslam’ı temsil etmede Müslümanların yaşadığı eksiklik üsve-i hasene anlayışından uzaklaşılmasıdır.

YAZI: DEMET DEMİROK