Uzak durulması gereken insan kimdir?

Psikoloji Contributor
uzak durulması gereken insan
Jaden Robles-Unsplash

İnsan, bazı zafiyetlerinden ötürü zarar görmeye meyilli olduğundan uzak durulması gereken insan tiplerinin farkında olmalıdır. Bu konuyla ilgili hem dini öğütlerle hem de psikolojik birtakım araştırmalarla karşılaşmak mümkündür. Bu bilgiler ışığında davranmak, kişinin kendini korumasının önemli bir yoludur.

Psikolojik bakımdan uzak durulması gereken insan tipleri kimlerdir?

Dijital çağda yaşamak, özellikle büyük şehirde yaşayan insanlar için oldukça stresli bir iştir. Yaşamın içerisinde var olan bu stres kaynakları bazı insanlar sebebiyle artışa geçebilir. Dolayısıyla psikolojik sağlığın korunması için bazı insanlarla araya mesafe koymak gerekebilir.

Sürekli olumsuz yorum yapan ve negatif düşünen kişiler, yalan söylemeyi alışkanlık haline getirenler ve cimri insanlar; uzak durulma bakımından ilk sırada yer alırlar. Olumsuz eleştiriler ve negatif düşünceler, farkında bile olmadan mutsuz olmaya sebep olabilir. Kişi olumsuzluklar içinde kaybolurken de elindeki nimetleri fark etmemeye ve şükürden uzaklaşmaya başlar.

Yalan, ahlaki ve dini bakımdan kötülenen bir konudur. Yalan söyleyen bir kimseye güven duyulması mümkün değildir. Üstelik kötülüğün bulaşıcı olması ve kişinin zamanla çevresindekilere benzemesi de aşikar bir konudur. Yalan gibi bir günaha bulaşmamak için bu kişilerden hızlıca uzaklaşılması gerekir.

Cömertliğin karşılığı olan cimrilik, insana has kötü huylardan biridir. Elindekini paylaşmayan ve yalnızca kendi çıkarını düşünen bir kimseden hayır beklenmesi mümkün olmaz. Dolayısıyla cimrilikten de uzak kalmak psikolojik anlamda en sağlıklı olandır.

Dinen kimlerden uzak durulması gerekir?

İslam inancında din kardeşliği ve dostluk gibi kavramlara yer verilir. Bu iki kavramın ortak noktası aynı inançlar çevresinde buluşmaktır. Yani dinimizde Allah dostu olarak nitelendirilebilecek kimselerin muhabbetine değer verilir. Ancak bazı hadis ve rivayetlerde mutlaka uzak durulması gereken insan niteliklerinden de bahsedilir. Bu bağlamda Hz. Ali; korkak, cimri ve haris kimselerle irtibatın kesilmesini öğütlemiştir.

Korkak bir insan, yalnızca kendisi korkak olmakla kalmaz; yanındakileri de Allah’a hizmet edecek işler yapmaktan korkutur. Cimri kişi Allah tarafından verilen nimetleri O’nun için harcamaktan çekinir. Çevresindekileri de harcama yapma konusunda engellerle karşılaştırır. Haris kimseyse dünya yaşamının nimetleri peşine düşmüş ve ahiretini unutmuştur.

Korkak, cimri ve haris insanların ortak özellikleri kişiyi Allahü Teala’nın yolundan uzaklaştırmalarıdır. Çünkü gaflet haline düşen bir kimse, yanındakileri de bu karanlık yola doğru çeker. Oysa Müslüman bir kimsenin yegane görevi ömrünü kulluk yaparak geçirmek ve Allah’ın rızasına nail olabilmek için çabalamaktır.

Gafletten uyanmak nedir?

Gaflet, tasavvufi anlamda ele alınan konulardan biridir. Buna göre gaflet, nefse uyarak arzuların peşinde koşmayı ifade eden bir terimdir. Kişi “daha vaktim var” diyerek attığı her adımda gaflettedir. Çünkü bu kimseler dünya yaşamını ve fani arzuları ahiret yaşamından ve kulluk görevlerinden önde tutarlar. Bu da boşa geçirilen büyük bir ömür manasına gelir.

Tasavvufta gaflet konusuna yer verilirken gafletten uyanmaya da yer verilir. Gafletten uyanmak nefisle mücadeleyi kazanmak ve nankörlük yerine şükrü koyabilmektir. Kişiyi gaflete iten sebepler arasında çevresinde yer alan insanlar da vardır. Dolayısıyla gafletten uyanmak için birtakım insandan uzaklaşılması gerekir.

Kısacası, çevremizdeki insanların üzerimizdeki olumlu ve olumsuz etkileri düşünülenden daha fazladır. Ahlaki ve psikolojik bazı problemlerle karşılaşmamak için çevremizdekileri iyi bir biçimde analiz etmeliyiz. Bu doğru hem psikolojik anlamda yapılan araştırmalarda hem de dini kaynaklarda yer alan bazı bilgilerle desteklenmiştir.

YAZI: İPEK ATACAN