SalamWebToday Haber Bülteni
Sign up to get weekly SalamWebToday articles!
Üzgünüz, şu nedenden dolayı hata oluştu:
Abone olarak, SalamWeb Şartları ve Gizlilik Politikası 'nı kabul etmiş olursunuz.
Haber bülteni yazıları
Görüş 12 Eyl 2020

Vesvese ne demek?

Şebnem Cengizalp

İnsanı için için kemiren vesvese ne demek? Kur’an-ı Kerim terimi olan “vesvese”, varlığı şeytan varlığı ile özdeşleşen zihnine sinsice yerleştiği insan için kurtulması gereken kötü telkinlerdir. İlahi kılavuzumuz Kur’an-ı Kerim’de vesvese, şeytan ya da nefsin insana fısıldadıkları olarak tanımlanır. Ve bu fısıltılar insan için saptırıcı, şüpheye ve tereddüde düşürücü, dine aykırı davranışlara sürükleyicidir. Derin konu olan vesvese kaynağı Kur’an-ı Kerim’de yer alan ayetlerde açıkça şeytan ve nefis olarak bildirilmiştir. İnsan hayatını geri dönülmez yollara sokabilecek bu illetten kurtulma yolları da gösterilmiştir. O halde vesveseye kapılmak insani bir yön olup, irade ile başa çıkılabilecek bir durumdur.

Vesvese dünyevi boyutta ise psikiyatri alanında yakın bir anlam olarak obssesion olarak adlandırılır. Kısaca obssesion, insan zihninde irade dışı, kişiye rahatsızlık veren düşüncelerdir.  Kişi, bu rahatsız edici düşüncelerden kurtulamaz ve zamanla tüm düşünce dünyasına hakim olmasına izin verirse, bu zararlı, hastalıklı düşünceler insan hayatını tehdit edici boyutlara kadar ulaşabilmektedir.

Dini literatürde vesvese ne demek?

Dini literatürde vesvese inan hayatını din ekseninden uzaklaştıran, hayatını kabusa çevirebilecek zararlı fısıltılardır. Kur’an-ı Kerim içinde beş ayette yer verilmiştir. Bu ayetlerden üç tanesi olan Araf Suresi yirminci ayet, Taha Suresi yüz yirmi birinci ayet ve Nas Suresi beşinci ayetinde vesvese kaynağı şeytan, Kaf Suresinin 16. Ayetinde ise nefsin vesvese kaynağı olarak belirtildiği görülür. Bunlardan Araf Suresi’nde şeytanın, kendilerine yasaklanan ağacın meyvesinden yemeleri için Hz. Adem ve eşine vesvese verdiğinden söz edilir. Aynı olay Bakara Suresi içinde anlatılırken şeytanın Hz. Adem ve eşinin ayağını kaydırdığı, günah işlettiği manasında “ezelle” fiili kullanılmıştır. Demek ki vesvese insan için yoldan çıkarıcı ayağını din yolundan kaydırıcı, günaha sokucudur.

Yüce Rabbimiz, Hz. Adem ve eşi kıssasında bunu cennet gibi bir yerden kovulma sonucunu doğuran bir olgu olarak kullarına bildirmiştir. Vesveselere kapılıp hayatını vesvese içinde geçiren insan için bu, Rabbinin rahmetinden kovulmak ile eş değer olabilir. Ta ki tövbe edene kadar.

Vesvese fıkıhçılar ve İslam alimlerinin de oldukça üstünde durduğu önemli bir konu olmuştur. Yapılan çıkarımlarda şeytan ve nefis kökenli vesvese karşılığında, iyi telkinlerin de olduğu, bunun da Allah’ın izni ile meleklerden gelen ilham olduğu konusunda görüşlerini bildirmişlerdir. İnsanın kalbine kötülük fısıldayan, insanı sürekli yoldan çıkmaya, kötü işler yapmaya sevk etmeye çalışan şeytan bununla görevlendirilmiştir. Bu durumda mümin bu sinsice fısıldamaları, kötü duyguları kendinden bilmeyip şeytan ve nefs oyunu olduğu bilincine ulaşırsa baş etme konusunda yolu yarılamış olacaktır.

Haram ve günahlara karşı olmak huzur verir

Anladığımıza göre özellikle insanın dünya hayatı içinde hassas ya da zaafı olduğu konularda haram ve günahlar ile bezenmiş kötü yolun mimarı şeytan, bu yola sevk için zihinde her türlü oyunu kurmaktadır. Ve bu görevini kıyamet vaktine kadar yılmadan yapacağı konusunda ant içmiştir bu sebeple Kur’an bize sık sık apaçık düşmanımız ilan edilmiş olan şeytanın adımlarını izlememe uyarısı yapmaktadır. Kim şeytanın adımlarını izlerse hüsrana uğraması sonucu ile yüzleşecektir.

Kur’an-ı Kerim’de şeytanın insanlara, sağlarından, sollarından, önlerinden ve arkalarından sinsice sokulup pusu kuracağı gibi ürkütücü uyarılar yapılması, bu tehlike konusunda uyanık olmaları istendiğindendir. Şeytandan vesvese geldiğinde Allah’a sığınmamız istenir.

İşte bu sinsi şeytanın en sevdiği mecralardan biri de ibadetler mecrası gibi görünmektedir. Kişiyi   İbate üşendirmekten tutun, aldığı abdestin olması gerektiği gibi olup olmadığı şüphelerine sokmaya, namaz sırasında müminin aklına olmayacak şeyler getirmesine, tövbelerinin dualarının kabul olmaması konusunda vesvese yapmasına kadar şeytan iş başındadır. İnsan vesvese girdabına girebilir fakat çıkması da yine kendi çabası ve iradesi ile olacaktır.