Zorluk olmadan kolaylık olmaz felsefesi nedir?

İslam Contributor
zorluk olmadan kolaylık olmaz
İsviçre. Joshua Earle-Unsplash

İslami literatürde “zorluk olmadan kolaylık olmaz” ve “her zorluğun bir kolaylığı vardır” şeklinde bazı yaklaşımlar vardır. Tasavvuf alimleri de zorluk ve kolaylık manasına gelen usr ve yüsr terimlerini sıklıkla kullanmışlardır. Buna göre, dünya bir sınav yeridir ve insanlar kendi sınavlarının zorluklarıyla mücadele ederler. Ancak sabreden kimseler için hem dünyada hem de ahirette elbette türlü kolaylıklar vardır.

Kur’an’da zorluktan ne şekilde bahsedilir?

Kur’an-ı Kerim içerisinde yer alan ayeti kerimeler düşünen ve ders almayı bilen kimseler için oldukça önemlidir. Bu ayetlerde; ibadetten ahirete, aile yaşamından dünya zorluklarına kadar pek çok konu işlenir. Kolaylık ve zorluk ilişkisini anlatan bir ayette de şu şekilde buyrulur:

“Demek ki zorlukla beraber bir kolaylık vardır. Evet, doğrusu her güçlüğün yanında bir kolaylık vardır.” (İnşirah Suresi, 5 ve 6. Ayet)

Bu ayetlerin tefsiri yapılırken Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed ile kendisinin tarafında saf tutan Müslümanlara dikkat çekilir. Bu dönemde İslam’ı kabul eden ve iman gösteren kimselere Mekkeliler tarafından türlü eziyet ve baskılar yapılır. İnşiah Suresi’nde yer alan güçlük ve kolaylık ifadeleriyse onları rahatlatmak amacıyla indirilmiştir. Bundan sonra da Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed yanındakilere kolaylık geldiğine dair bir müjde bildirmiştir.

Mevlana öğüdünden yaklaşımla zorluk olmadan kolaylık olmaz!

Tasavvuf alimlerinden biri olan Mevlana, türlü öğütlerle insana bazı değerler kazandırmaya çalışmıştır. Bu öğütlerin bir bölümü insanlar tarafından iyi derecede bilinir. Bir kısmıysa kulak aşinalığı bakımından diğerleri kadar yaygın değildir. Mevlana’nın pek de yaygın olmayan öğütlerinden birinde şöyle denir:

“Her zorluğun sonunda doğan bir ışık vardır. Eğer elleriniz diken yaralarıyla kan revan içinde kaldıysa güle dokunmanıza çok az kalmış demektir.”

Gül ve diken ilişkisi edebi eserlerde zorluk olmadan kolaylık olmaz ifadesini tasvir etmek amacıyla kullanılır. Mevlana’nın bu öğüdünden anlaşılması gereken de zahmet çeken kimsenin, istediği güzelliğe yaklaştığı yönündedir. Burada bahsi geçen güle dokunma eylemi kişinin gönlündeki bir murat olabileceği gibi, sıkıntısından kurtulması anlamı da taşıyabilir.

Ahiretteki kolaylığın manası nedir?

Ahiret yaşamı ve cennet nimetleri, kulluk vazifesini layığı ile yerine getiren Müslümanlar için kesin bir vaattir. Bu bakımdan dünya yaşamındaki zorluklara göğüs gelen ve doğru yoldan sapmayanlar için orada bir kolaylık olduğundan bahsedilebilir. Ahiretteki kolaylık, dünyadaki gibi yenilebilecek bir nitelikte değildir. Bu bakımdan orada mümin kimseler için kesin ve kaçınılmaz bir rahatlık vardır.

Kişi çalışıp çabalamaya devam ettikçe kendi kolaylığını sağlamış sayılır. Bitirilen her bir ibadet zorluktan kolaylığa geçmenin bir örneği olarak kabul edilebilir. Bu bakımdan kişinin sürekli olarak ibadetine ve işine devam etmesi gerekir. Bununla birlikte hamd ve şükür de devam etmiş sayılır.

Kısacası, dünya yaşamı türlü zorlukların ve sıkıntıların yaşandığı yerdir. Zaten insanın yaradılış gayesi de bu zorluklara direnip direnmediği ve bunları ne şekilde aştığıyla alakalıdır. Ömrünü şükür içinde geçiren ve sabredenler için Allahü Teala kolaylık lütfetmiştir. Bu kolaylık kimi zaman dünyada kendini gösterirken kimi zaman da ahirette yerini bulur.

Dünya yaşamının kolaylığı her daim sürekli ve görünür değildir. Ancak ahiret yaşamındaki nimetler kesindir. Bu bakımdan başa gelen felaketlerle mücadele ederken yalnız burası değil, ahiret de göz önüne alınmalıdır. Bunun bir sonucu olaraksa şükre, duaya ve ibadete ara vermeden devam edilmelidir.

YAZI: İPEK ATACAN